Köşe Yazısı

Sultan Galiyev: Ezilen Milletlerin Sesi

İsmail Türk
İsmail Türk
2 dk Sesli Dinle 0

Sultan Galiyev, Kazan Tatarı kökenli bir Türk aydınıydı. 1892’de doğdu, genç yaşta sosyalist fikirlerle tanıştı. Ancak onu sıradan bir Bolşevik militanından ayıran temel fark, Türk kimliğini ve İslam coğrafyasını merkezde tutmasıydı. Ona göre sosyalizm, sadece Batı proletaryasının davası değildi; aynı zamanda Asya’nın, sömürge altında yaşayan Türk ve Müslüman halklarının da özgürlük mücadelesiydi.

Galiyev, “Doğu’nun sosyalizmi” fikrini savunuyordu. Yani Rusların önderliğinde değil, Türk halklarının kendi inanç ve kültür değerleriyle harmanlanmış bir sosyalizm. Bu yaklaşım, hem Batı sömürgeciliğine hem de Rusya’nın Slav milliyetçiliğine meydan okuyordu. Onun vizyonunda Türk halkları bağımsız olacak, kendi devletlerini kuracak, aynı zamanda adaletin ve eşitliğin hâkim olduğu bir düzen inşa edeceklerdi.

Fakat bu fikir, Stalin ve Sovyet yönetimi için büyük bir tehditti. Çünkü Galiyev, Rus hegemonyasını reddediyor, Türk ve Müslüman halkların ayrı bir merkez etrafında toplanabileceğini söylüyordu. Bu nedenle önce “Pantürkist” ve “Panislamist” olmakla suçlandı, ardından tasfiye edildi. Defalarca tutuklandı, sürgüne gönderildi ve sonunda kurşuna dizildi. 1940’ta öldürüldüğünde geride bir ideoloji değil, bir dava bıraktı.

Bugün Sultan Galiyev’i sadece bir sosyalist olarak anmak eksik olur. O, aynı zamanda bir Türk milliyetçisiydi. Onun milliyetçiliği, dar bir ırkçılık değil; sömürge altında ezilen bütün Türk halklarını ayağa kaldırma ülküsüydü. “Ezilen milletlerin kurtuluşu, Türklerin kurtuluşundan geçer” diyordu. Bu yüzden onun hatırası, Kazan’dan Orta Asya’ya, Anadolu’dan Kafkasya’ya kadar Türk çocuklarının yol göstericisi olmalıdır.

Sultan Galiyev, bize şunu öğretti:
   Bir ideoloji, Türk kimliğini yok sayarsa kalıcı olamaz.
   Evrensel adalet fikri, milli kimlikten kopuk olursa halkı sürükleyemez.
   Türk milleti ancak kendi yolunu çizdiğinde hem özgür hem de onurlu yaşayabilir.

Bugün Kemal Tahir’i, Nazım Hikmet’i ve başka fikir kahramanlarımızı da hatırlarken, Sultan Galiyev’i de rahmetle, minnetle yâd etmeliyiz. Çünkü onların farklı yönleri olsa da hepsini ortak paydada birleştiren şey, Türk milletine duydukları derin sadakattir. 

Bu Yazıyı Paylaş