Tohumu Kaybeden, Yarını Kaybeder
İnsanlık tarihi boyunca devletler sadece ordularıyla değil, ekonomileriyle, enerjileriyle ve gıda üretimleriyle ayakta kaldılar. Bugün savaşların şekli değişti. Artık bir ülkeyi zayıflatmak için her zaman tank göndermeniz gerekmiyor. Bazen onun toprağını işlemez hâle getirmek, çiftçisini üretimden koparmak ve gıda konusunda dışa bağımlı bırakmak çok daha etkili sonuçlar doğurabiliyor.
Dünyanın en büyük küresel tarım şirketlerinin yıllardır izlediği politikalar da bu açıdan dikkatle incelenmelidir. Son yüz yılda binlerce yıllık tarımsal mirasın önemli bir bölümü kayboldu. Bir zamanlar Anadolu’da, Mezopotamya’da, Balkanlar’da, Afrika’da ve Latin Amerika’da her bölgenin kendine özgü yüzlerce buğdayı, mısırı, fasulyesi, üzümü ve sebzesi vardı. Çiftçi hasattan sonra en kaliteli ürününü ayırır, gelecek yılın tohumunu kendisi hazırlardı. Tohum ne borsada işlem görürdü ne de birkaç şirketin kasasında saklanırdı. O, milletlerin ortak mirasıydı.
Bugün ise dünya tarımı giderek daha sınırlı sayıdaki ticari çeşit üzerine kuruluyor. Modern ıslah çalışmaları ve yüksek verimli tohumlar birçok bölgede üretimi artırmış, açlıkla mücadeleye katkı sağlamıştır. Bu gerçeği inkâr etmek doğru olmaz. Ancak aynı süreçte yerel tohumların önemli bir kısmı üretimden çekilmiş, tarımsal çeşitlilik ciddi biçimde azalmıştır. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü de uzun yıllardır bu biyolojik çeşitlilik kaybına dikkat çekmektedir.
Asıl üzerinde durulması gereken mesele ise ekonomik gücün giderek birkaç küresel şirketin elinde yoğunlaşmasıdır. Bayer’in Monsanto’yu satın alması, ChemChina’nın Syngenta’yı bünyesine katması, Dow ile DuPont’un birleşerek yeni yapılar oluşturması tesadüf değildir. Bugün aynı şirketler yalnızca tohum satmıyor; zirai ilaçtan gübreye, biyoteknolojiden dijital tarım teknolojilerine kadar üretimin birçok aşamasında söz sahibi oluyor.
Bu durum, özellikle gelişmekte olan ülkeler için ciddi bir stratejik risk oluşturuyor. Çünkü tohumunu dışarıdan alan, gübresini ithal eden, ilacını ithal eden ve üretim maliyetini dövize bağlı hâle getiren ülkeler, en küçük küresel krizden bile ağır şekilde etkileniyor. Döviz yükseldiğinde maliyet artıyor, maliyet arttığında üretim azalıyor, üretim azalınca ithalat büyüyor. Sonunda kendi çiftçisini besleyemeyen ülkeler, başka ülkelerin ürettiği gıdaya mahkûm hâle geliyor.
Rusya-Ukrayna savaşı sırasında yaşanan tahıl krizi bunun en somut örneklerinden biri oldu. Dünyanın birçok ülkesinde ekmek fiyatları arttı, gıda enflasyonu yükseldi ve milyonlarca insan temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandı. O gün herkes bir gerçeği yeniden gördü: Gıda sadece ekonomik bir ürün değil, aynı zamanda milli güvenlik meselesidir.
Türkiye ise bu konuda dünyanın en şanslı ülkelerinden biridir. Anadolu, binlerce yıldır tarımsal çeşitliliğin merkezlerinden biri olmuştur. Sayısız buğday, üzüm, zeytin, mercimek, nohut ve meyve çeşidi bu topraklarda doğmuş, gelişmiş ve dünyaya yayılmıştır. Böylesine büyük bir genetik mirasa sahip bir ülkenin tarımda dışa bağımlı hâle gelmesi sadece ekonomik değil, stratejik açıdan da üzerinde düşünülmesi gereken bir durumdur.
Bu çerçevede geçmişte atılan doğru adımları da unutmamak gerekir. Eski Tarım Bakanlarımızdan Yusuf Ziya Gökalp döneminde yerli tohumların korunması, geliştirilmesi ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla yürütülen çalışmalar ile oluşturulan tohum bankası anlayışı, bugün çok daha güçlü bir şekilde yeniden ele alınmalıdır. Sadece bir kurumun varlığı yeterli değildir; o kurumun yaşayan, üreten, araştıran ve çiftçiyle iç içe çalışan dinamik bir yapıya kavuşması gerekir. Yerli tohumlarımızın kayıt altına alınması, çoğaltılması ve üreticiyle buluşturulması, Türkiye’nin gıda bağımsızlığı açısından stratejik bir devlet politikası hâline getirilmelidir.
Elbette çözüm teknolojiye sırt çevirmek değildir. Bilim, modern tarım teknikleri ve verimlilik artışı insanlığın geleceği için vazgeçilmezdir. Ancak teknoloji ile bağımlılığı birbirine karıştırmamak gerekir. Güçlü bir ülke hem modern tarımı kullanır hem de kendi tohumunu, kendi çiftçisini ve kendi üretim kapasitesini korur.
Bugün artık petrol kadar suyun, enerji kadar gıdanın da stratejik değer taşıdığı bir çağda yaşıyoruz. Geleceğin mücadeleleri sadece sınır hatlarında değil, tarlalarda, laboratuvarlarda ve tohum bankalarında da verilecektir.
Bir milletin bağımsızlığı sadece bayrağıyla ölçülmez. Sofrasındaki ekmeği kimin ürettiği, ektiği tohumu kimin geliştirdiği ve yarın aç kaldığında kapısını kimin çalacağı da bağımsızlığın önemli göstergeleridir.
Toprağını koruyamayan üretimini kaybeder. Üretimini kaybeden ekonomik gücünü kaybeder. Ekonomik gücünü kaybeden ise bir süre sonra kararlarını da başkalarının belirlediği bir düzene sürüklenebilir.
Bu yüzden mesele sadece tarım değildir.
Mesele, yarının bağımsız Türkiye’sidir.
Yazarın Diğer Yazıları
- Komşusunun yangınından reyting bekleyenler!
- Siyasette lideri okuyamayan, teşkilatı yönetemez!
- Çevreye hizmet edeni alkışlamak da bir vatan borcudur!
- Trabzon Meydanı'ndan Türkiye'ye verilen mesaj!
- Milletin Parası Yurt Dışında, Peki Devlet Ne Yapıyor?
- OKTAY SARAL’IN GÖREVDEN ALINMASI VE KARDEŞLİĞİMİZİN SINAVI
- Büyük servetlerin arkasındaki karanlık ilişkiler ve milletin sahipsiz bırakılan alın teri!
- Devlet, Mafya ve Görünmeyen Savaşlar: Türkiye'de Yaşananları Dünyadan Bağımsız Okuyabilir miyiz?
Yorumlar
- Duran Güral
Söylediğin sözlerin bir karşılığı olması için önce köyün cazip hale gelmesi lazım. Bugün insanlar çifçiliği bile şehirden yönetiyor. Sabah tarlaya giden bir çiftçi akşama şehirdeki evine dönüyor. Buda yüzeysel bir üretim ortaya çıkarıyor. Tavuk yok, kavun yok, koyun, keçi yok, inek dana yok bağ bahçe yok. Şehirleşme en büyük problem. Gerisi bence boş lafıgüzaftır. Torunları köyde tutamayan bir ülke olacağız galiba.
