Türk Azınlıklar ve Balkanlar’da Artan Gerilim
Son dönemde, Avrupa ve Batılı emperyal güçlerin, küçük devletleri ferdî ya da bölgesel aktörler olarak kullanarak, doğrudan ya da dolaylı biçimde Türk toplumlarına karşı uygulamaları yoğunlaştığı yönünde kaygılar artmaktadır. Bu durum, yalnızca İslamofobi ile açıklanamayacak şekilde, “Türk fobisi” ya da “Türk karşıtlığı” olarak adlandırılabilecek bir şaşırtıcı safhaya gelmiştir.
Bu makalede, özellikle Karadağ’da yaşayan Türk azınlıklar bağlamında somut örneklerle durum ele alınacak; ayrıca bu uygulamaların altında yatan muhtemel dinamikler tartışılacaktır.
Karadağ Örneği: Gözlemler ve Somut Olaylar
Azınlık Sayıları ve Durumu
Karadağ’da Türk etnik azınlığın nüfusunun çok büyük olmadığı, resmi sayımlarda düşük değerler aldığı görülmektedir. Örneğin, 2023 sayımına göre “Türk” olarak bildirilenlerin yalnızca yaklaşık 1 816 olduğu kaydedilmiştir.
Buna rağmen, Türkiye’den Karadağ’a yatırım, oturum ve yerleşme yönünde dikkat çekici bir akım olduğu da araştırmalarda yer almaktadır.
Artan Gerginlik ve Irkçı Saldırılar
27 Ekim 2025 tarihinde yayınlanan haberlerde, Podgorica’da Türk vatandaşlarına karşı “Türklere ölüm” sloganlarının atıldığı protestolar düzenlendiği bildirilmiştir.
Aynı bağlamda, Karadağ hükümetinin Türk vatandaşlarına vize muafiyetini geçici olarak askıya alma kararı aldığı, oturma izninin iptal edilebileceği ve yabancıların sınır dışı edilebileceği yönünde açıklamalar yaptığı aktarılmaktadır.
2020 yılında ise, Karadağ’daki Müslüman azınlıklara yönelik ırkçı saldırıların endişe verici olduğu, Türkiye’nin Podgorica Büyükelçisi tarafından kamuoyuna yansıtılmıştır.
Hukuksuz Uygulamalara Dair İddialar
Yukarıdaki örnekler ışığında;
Vize muafiyetlerinin askıya alınması,
Oturum haklarının geri alınması,
İşyerlerine/bizneslere yönelik saldırılar ve kundaklama iddiaları,
… gibi uygulamalar, sadece bireysel suçlar olarak değil, sistematik bir baskı mekanizması çerçevesinde değerlendirilebilir.
Neden Böyle? Muhtemel Dinamikler
Küçük Devletlerin Manipülasyonu
Avrupa ve Batılı devletlerin, doğrudan büyük güçlülerle değil de küçük ve zayıf Balkan devletleri üzerinden hareket etmesi daha az görünürlük sağlar. Bu bağlamda, Karadağ gibi nüfusu yarım milyon civarında olan bir devlet, dış aktörler için “etkisiz” gibi görülebilir ancak içeride azınlık baskısı şiddetlendirilmiş bir oyun alanı haline gelebilir.
“Türk Fobisi” ve Haçlı Zihniyeti Tartışması
İslamafobinin ötesinde, özellikle Türk kimliği/simgesi üzerinden bir düşmanlaştırma olduğu ileri sürülebilir. Tarihsel olarak Osmanlı mirası, Balkanlarda hâlâ kültürel bellekte güçlüdür. Bu mirasın “Türk” kimliğiyle birleştirilerek tekrar edilen bir tehdit algısına dönüştürülmesi mümkündür. (Örneğin Karadağ’da Osmanlı-Türk dönemleriyle ilgili tarihî kaynaklarda da bu tür algılar mevcuttur)
3. İç Politik Dinamikler ve Milliyetçilik
Karadağ’da ulus-devlet inşa süreci hızla yaşanmaktadır; etnik çoğulcu yapı, kilit sorundur. Türkiye’ye veya Türklere yönelik duygusal ya da tarihî yüklerle birleşen milliyetçi söylemler, azınlıklara karşı baskı zemini yaratabilir.
Türkiye Tarafının Sessizliği: Neden ve Sonuçları
Belirttiğiniz gibi, Türkiye’de iktidar ve kamuoyunda Karadağ bağlamında Türk azınlığa yönelik baskılar konusunda yeterli açıklama ya da tepki görülmemektedir. Bu sessizlik birkaç şekilde yorumlanabilir:
Diplomatik hassasiyetler ve iki ülke ilişkilerinde krize girme kaygısı,
Azınlıkların sayısal olarak çok yüksek olmaması nedeniyle “öncelikli gündem” haline gelmeme algısı,
Basın ve kamuoyunun konuya yeterince odaklanmaması.
Her ne şekilde olursa olsun, bu tarz sessizlik etkin korunma mekanizmalarının zayıf olduğu algısını güçlendirmektedir.
Karadağ gibi Balkan coğrafyasında Türk azınlıkların, toplum içinde güvenlik, iş, oturum hakları gibi alanlarda ciddi risklerle karşı karşıya olduğu görünmektedir. Bu bakımdan şu öneriler önem kazanmaktadır:
Türkiye’nin Karadağ’daki Türk topluluklarına yönelik hukuki, diplomatik ve sosyal destek mekanizmalarını güçlendirmesi,
Uluslararası insan hakları mekanizmalarında bu tür ırkçı/siyasi baskı vakalarının daha görünür kılınması,
Türk azınlıkların bulunduğu ülkelerde yerel sivil toplum kuruluşları aracılığıyla izleme/kayıt mekanizmalarının kurulması,
Azınlık hakları konusunda Balkan ülkeleriyle sürekli diyalog ortamı yaratılması.
Yazarın Diğer Yazıları
- Komşusunun yangınından reyting bekleyenler!
- Siyasette lideri okuyamayan, teşkilatı yönetemez!
- Çevreye hizmet edeni alkışlamak da bir vatan borcudur!
- Trabzon Meydanı'ndan Türkiye'ye verilen mesaj!
- Milletin Parası Yurt Dışında, Peki Devlet Ne Yapıyor?
- OKTAY SARAL’IN GÖREVDEN ALINMASI VE KARDEŞLİĞİMİZİN SINAVI
- Büyük servetlerin arkasındaki karanlık ilişkiler ve milletin sahipsiz bırakılan alın teri!
- Devlet, Mafya ve Görünmeyen Savaşlar: Türkiye'de Yaşananları Dünyadan Bağımsız Okuyabilir miyiz?
