Türkiye’nin Dış Politikası ve Kaçırılan Jeopolitik Fırsatlar
Dış politikada yıllardır söylenen çok sert ama gerçek bir söz vardır: Devletlerin dostu değil, menfaatleri olur. Uluslararası ilişkiler romantizm kaldırmaz. Dün düşman olan ülkeler bugün aynı masaya oturabilir, dün müttefik olanlar ise yarın birbirlerine ambargo uygulayabilir. Çünkü dünya siyasetinde esas belirleyici olan duygular değil çıkar hesaplarıdır.
Peki bu anlayış Türkiye’de gerçekten böyle mi işliyor?
Son yıllarda Türkiye’nin izlediği dış politika sadece sloganlarla savunulacak ya da muhalefet refleksiyle eleştirilecek bir mesele değildir. Çok ciddi analiz edilmesi gereken bir süreçten geçiyoruz. Çünkü Türkiye’nin bulunduğu coğrafya artık dünyanın en kritik enerji, güvenlik ve ticaret merkezlerinden biri haline gelmiştir.
Rusya-Ukrayna savaşı başladığında herkes Türkiye’nin büyük sıkıntılar yaşayacağını düşünüyordu. Avrupa enerji krizine sürüklendi, doğalgaz fiyatları fırladı, sanayi üretimleri sarsıldı. Ancak Türkiye izlediği denge politikası sayesinde ağır bir ambargoya maruz kalmadı. Enerji tedarikini tamamen kaybetmedi. Rusya ile bağlarını koparmadan NATO üyesi olarak Batı ile ilişkilerini de yürütmeye çalıştı. Bunun ekonomik maliyetleri oldu ama Türkiye tamamen oyun dışına itilmedi.
Şimdi ise İran’a yönelik Amerikan-İsrail saldırılarıyla başlayan yeni gerilim, Rusya-Ukrayna savaşından bile daha büyük küresel sonuçlar doğurabilecek bir noktaya doğru ilerliyor. Çünkü mesele artık sadece bölgesel güvenlik değildir. Mesele enerji hatlarıdır, petrol fiyatlarıdır, ticaret yollarıdır, deniz geçişleridir. Petrol fiyatlarındaki her artış dünyanın tamamında enflasyonu tetikliyor, üretim maliyetlerini artırıyor ve halkların cebine doğrudan yansıyor.
Tam da bu noktada Türkiye’nin önünde tarihi bir fırsat doğuyor.
Basra Körfezi, Irak, İran ve Orta Doğu enerji kaynaklarının dünyaya ulaşabileceği en güvenli ve mantıklı güzergâhlardan biri Türkiye’dir. Eğer doğru strateji kurulabilirse Türkiye yalnızca bir transit ülke değil, enerji merkezine dönüşebilir. Bu sadece ekonomik kazanç anlamına gelmez. Bu aynı zamanda siyasi güç, diplomatik etki ve jeopolitik ağırlık demektir.
Bugün Avrupa’nın en büyük korkularından biri enerjiye erişimdir. Güvenli enerji hattına sahip olmayan devletlerin ekonomileri kırılgan hale geliyor. İşte Türkiye burada tarihi bir kaldıraç elde edebilir.
Ancak ortada önemli bir soru var:
Bu fırsatlar gerçekten değerlendiriliyor mu?
Şimdilik bunun güçlü emarelerini göremiyoruz. Evet, Amerika’dan gelen üst düzey yöneticilerin açıklamalarında Türkiye’nin enerji geçiş hattı olabileceğine dair yorumlar yapılıyor. Evet, Türkiye’nin stratejik öneminden bahsediliyor. Ama sadece konuşmak yetmez. Jeopolitik avantajlar masada bırakılırsa zamanla başka ülkeler devreye girer.
Türkiye’nin en büyük problemi bazen sahip olduğu coğrafi gücün farkında olmaması ya da bunu uzun vadeli ekonomik vizyona dönüştürememesidir.
Bugün savunma sanayiinde elde edilen başarılar ortadadır. Türkiye yıllarca aradaki teknoloji farkını kapatamaz deniliyordu. Ama doğru hamlelerle, yerli üretimle ve stratejik yatırımlarla ciddi bir mesafe alındı. İHA’lar, SİHA’lar, savunma projeleri artık dünyada konuşuluyor.
Aynı anlayış enerji koridorlarında, lojistikte ve ticaret yollarında da uygulanabilirse Türkiye yalnızca bölgesel bir güç değil, küresel denklemin merkez ülkelerinden biri olabilir.
Çünkü enerji hatlarını kontrol eden ülkeler sadece para kazanmaz. Diplomasi masasında da ağırlık kazanır.
Önümüzdeki süreçte Irak, İran ve Körfez merkezli yeni enerji projeleri dünya siyasetinin ana gündemi olacaktır. Türkiye bu süreçte sadece seyirci mi olacak, yoksa oyunu kuran ülkelerden biri mi olacak?
Asıl mesele budur.
Eğer doğru adımlar atılırsa bugün rakip ülkelerle aramızda bulunan 30-50 yıllık ekonomik ve teknolojik farkı kapatabilecek büyük bir jeopolitik kaldıraç oluşabilir. Tarih bazen devletlerin önüne çok kısa süreli fırsatlar çıkarır. O fırsatlar değerlendirildiğinde ülkeler çağ atlar, değerlendirilemediğinde ise sadece başkalarının projelerini izlemekle yetinirler.
Türkiye artık sadece sınır güvenliği üzerinden değil, enerji güvenliği ve küresel ticaret üzerinden de yeni bir devlet aklı üretmek zorundadır. Çünkü dünya değişiyor. Ve bu değişimde güçlü olanlar sadece silah üretenler değil, enerji akışını yönetenler olacaktır.
Yazarın Diğer Yazıları
- İttihatçılığı anlamadan İttihatçılık düşmanlığı yapmayın!
- Komşusunun yangınından reyting bekleyenler!
- Siyasette lideri okuyamayan, teşkilatı yönetemez!
- Çevreye hizmet edeni alkışlamak da bir vatan borcudur!
- Trabzon Meydanı'ndan Türkiye'ye verilen mesaj!
- Milletin Parası Yurt Dışında, Peki Devlet Ne Yapıyor?
- OKTAY SARAL’IN GÖREVDEN ALINMASI VE KARDEŞLİĞİMİZİN SINAVI
- Büyük servetlerin arkasındaki karanlık ilişkiler ve milletin sahipsiz bırakılan alın teri!
