Köşe Yazısı

Yarın Savaşlar Toprak İçin Değil, Domates İçin Olabilir

İsmail Türk
İsmail Türk
3 dk Sesli Dinle 0

Dünya yeni bir çağa hazırlanıyor. Kimileri bunu “iklim krizi”, kimileri “küresel ısınma”, kimileri ise “yeni tarım düzeni” olarak tanımlıyor. Adı ne olursa olsun değişmeyen bir gerçek var: Önümüzdeki yıllarda en stratejik silahlardan biri artık gıda olacak.

Dün dünün savaşlarını konuşuyorduk. Bugün enerji savaşlarını konuşuyoruz. Yarın ise büyük ihtimalle gıda savaşlarını konuşacağız.

Peki biz buna ne kadar hazırız?

Dünyanın birçok ülkesi iklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkilerini hesaplayarak onlarca yıllık planlar yapıyor. Kuraklığa dayanıklı tohumlar geliştiriliyor, tuzlu suda yetişebilen bitkiler üzerinde çalışılıyor, dikey tarım yatırımları artıyor, yapay zekâ destekli sera teknolojileri geliştiriliyor.

Özellikle İsrail’in kontrollü tarım teknolojileri konusunda dünyanın önde gelen ülkelerinden biri olduğu biliniyor. Damla sulamadan ileri sera sistemlerine kadar birçok alanda önemli yatırımlar yaptı. Bu alanda çalışan ve bölgeyi ziyaret eden bazı uzmanların aktardığına göre, çok düşük sıcaklıklara dayanıklı çeşitler geliştirmek ve kontrollü iklim koşullarında yıl boyunca üretim yapabilmek amacıyla kapsamlı araştırmalar yürütülüyor. Seraların içinde oluşturulan farklı iklim senaryoları sayesinde geleceğin tarımına bugünden hazırlanılıyor.

Bu anlatılanlar doğruysa üzerinde uzun uzun düşünmemiz gereken bir tabloyla karşı karşıyayız.

Çünkü mesele artık sadece domates yetiştirmek değildir.

Mesele, yarın eksi derecelerde bile üretimi sürdürebilecek teknolojiye kimin sahip olacağıdır.

Mesele, küresel iklim şartları ağırlaştığında market raflarını kimin dolduracağıdır.

Mesele, açlık kapıya dayandığında hangi ülkenin kendi vatandaşını besleyebileceğidir.

Bugün dünyanın birçok ülkesinde gıda, milli güvenlik stratejisinin ayrılmaz bir parçası olarak görülüyor. Tarım bakanlıkları sadece çiftçiyi destekleyen kurumlar olmaktan çıkıyor; iklim, teknoloji, enerji ve savunma politikalarıyla birlikte çalışan stratejik merkezlere dönüşüyor.

Peki biz ne yapıyoruz?

Türkiye gibi dört mevsimi yaşayan, verimli ovalara sahip, yüzlerce ürün yetiştirebilen bir ülke neden zaman zaman dünyanın birçok ülkesinden daha pahalı sebze ve meyve tüketmek zorunda kalıyor?

Neden üretici kazanamıyor ama tüketici de ucuza gıda alamıyor?

Aradaki kazancı kim alıyor?

Neden domatesi üreten de şikâyetçi, satın alan da şikâyetçi?

Bu soruların cevabını sadece pazarda değil, üretim planlamasında, lojistikte, depolamada, kooperatifçilikte, su yönetiminde ve tarım politikalarında aramak zorundayız.

Bugün iklim değişikliği artık bir çevre meselesi olmaktan çıktı; ekonomik ve stratejik bir mesele hâline geldi. Bir yıl yaşanan kuraklık, milyonlarca insanın sofrasını etkileyebiliyor. Bir don olayı, aylarca fiyatların yükselmesine neden olabiliyor.

O hâlde Türkiye’nin de bugünü değil, 2050’yi ve hatta 2100’ü konuşması gerekiyor.

Kuraklığa dayanıklı yerli çeşitler geliştiriliyor mu?

Soğuğa ve aşırı sıcağa dayanıklı yeni tohumlar için yeterli araştırma yapılıyor mu?

Stratejik ürünlerde uzun vadeli üretim planları hazır mı?

Tohum bankalarımız sadece koruma görevi mi görüyor, yoksa geleceğin tarımını şekillendirecek araştırmaların merkezine mi dönüşüyor?

Tarım liseleri, ziraat fakülteleri ve araştırma enstitüleri ortak bir gelecek vizyonuyla mı çalışıyor?

Bütün bunlar, sadece çiftçinin değil, 86 milyon insanın ortak meselesidir.

Çünkü gıda fiyatı sadece enflasyonu belirlemez; sosyal huzuru da etkiler.

Ucuz ve kaliteli gıda, bir lüks değil, devletin vatandaşına karşı yerine getirmesi gereken en temel sorumluluklardan biridir.

Artık günü kurtaran politikaların ötesine geçmeliyiz. Türkiye’nin tarımda millî bir vizyona, bilimsel planlamaya ve uzun vadeli bir stratejiye ihtiyacı var. Bugün atılacak doğru adımlar, yarın çocuklarımızın sofrasındaki ekmeği belirleyecek.

Belki de geleceğin en güçlü orduları, en gelişmiş silahlara sahip olanlar değil; kendi halkını her şart altında sağlıklı ve uygun fiyatlı gıdayla besleyebilen ülkeler olacaktır.

Unutmayalım; toprağını koruyan geleceğini korur, tohumunu koruyan ise bağımsızlığını.

Bu Yazıyı Paylaş