Köşe Yazısı

AK Partideki deprem

Ertuğrul Türkoğlu
Ertuğrul Türkoğlu
5 dk Sesli Dinle 0

Muhalif medya Ak Partili il-ilçe başkanlarının istifalarını manşetlerden ve birinci haber olarak veriyor. Akşamları haber kanallarında ‘’Ak Partideki deprem’’ yorumlanıyor. Başta CHP olmak üzere muhalif partiler depremin sürmesini ve istifaların artmasını ellerini ovuşturarak takip ediyorlar. Sanki il-ilçe başkanları yönetime tepki gösterdikleri ve parti politikalarını tasvip etmedikleri için görevlerinden ayrılıyorlarmış gibi.

Ak Parti kurulalı 25, iktidara geleli 24 yıl oldu. Dile kolay çeyrek asır. Bu uzun süreye ve her kongre döneminde aynı şeyler yaşanmasına rağmen muhalefet ve medya hala Ak Partinin sistemini anlayamadı. Ak Partide, her büyük kongrenin öncesinde, genel merkez değiştireceği il başkanlarını istifa ettirir. Kongrede seçilecek şahısları il başkanı olarak atar. İl başkanı olarak atananlar il kongresinde başkan seçilir. Yani ortada deprem falan yok. Genel merkez memnun olmadığı, yıprandığını düşündüğü, yorulan, yozlaşan, mazereti olan ve başka görevlerde değerlendireceği başkanları istifa ettiriyor. Olan bu.

Bu basit sistemin 25 yıldır çözülememesi, anlaşılamaması ilginç. Muhalefet sistemi çözmesine yani deprem olmadığını bilmesine rağmen ‘’Ak Partide deprem’’ propagandası yapıyorsa bu daha da ilginç. Zira ‘’Yalancının mumu yatsıya kadar yanar’’ misali kısa bir süre sonra deprem olmadığı ortaya çıkacak. Medya boş yere muhalif seçmeni heyecanlandırdığıyla, sevindirdiğiyle kalacak. Prestij kaybedecek.

Normalde önce mahallelerde delege seçimi yapılır. Mahallelerde seçilen delegeler ilçe kongresinde ilçe başkanını ve il kongresinde ilçeyi temsilen oy kullanacak delegeleri seçerler. İlçelerden seçilen delegelerin oy kullandığı il kongresinde, kenti büyük kongrede (kurultayda) temsil edecek delegeler ve il yönetimi seçilir. İllerden gelen delegelerin oy kullandığı büyük kongrede genel başkan ve genel merkez yönetimi seçilir.

Ak Partide sistem bundan farklı. Kimlerin ilçe başkanı olacağını genel merkez ve il yönetimi belirliyor. İlçe başkanı olacak şahıs ilçenin durumuna göre ya önceden atanıyor ya da kongreye tek aday olarak girip göstermelik seçimi kazanıyor. Kimlerin il başkanı olacağını genel merkez belirliyor. Yine ilin durumuna, dengelere, başka aday çıkma ihtimaline ve birçok başka değişkene göre ya önceden atanıyor ya da kongreye tek aday olarak girip göstermelik seçimi kazanıyor. Önceden atama yapılacak durumlarda, atama yapılabilmesi için başkanlık koltuğunun boş olması gerektiğinden görevdeki zat istifa ettiriliyor. Olan biten bu.

Bu farklılığı ortaya koyunca ‘’Diğer partiler de demokrasi var Ak Partide yok’’ gibi bir algı oluşmasın. Maalesef hiçbir partide parti içi demokrasi yok. Her parti kendi gerçekliğine göre şekillendirdiği bir seremoni icra ediyor. Partiler, dernekler ve seçim kanunları değişmeden ve mahalle kongreleri de dahil olmak üzere bütün kongrelerin hakim nezaretinde yapılması sistemi getirilmeden parti içi demokrasi bir hayal.

Parti içi demokrasinin olmamasının nedeni lider sultası. Liderler koltuklarından ayrılamıyorlar. Mümkün olsa koltuklarında ölecekler. Parti içi demokrasi olsa seçim kaybeden liderler görevlerini sürdüremez. Seçimleri kaybeden kongreyi de kaybeder. Yeni liderle partide yenilenir.

Ak Partide parti içi demokrasi olmamasının nedeni farklı. Tayyip bey Refah geleneğinden esinlenerek istişareye dayalı bir sistem uyguluyor. Parti içi görevlere seçimle değil istişareyle geliniyor. Milletvekilliği, belediye başkanlığı ve belediye meclisi üyeliği gibi görevler için hukuki geçerliliği olmayan temayül yoklaması yapılıyor. Sandıklar açılmadan Ankara’ya gönderiliyor. Genel merkez görevlileri sandıkları açıyor, tasnif ediyor. Sonuçlar ilan edilmiyor. Tayyip Beye raporlanıyor. Temayül sonuçları dikkate alınan birçok faktörden sadece bir tanesi. Mesela anketler temayülden çok daha önemli.

Aslında Tayyip Bey 2002 yılından beri girdiği bütün seçimleri kazanan ve 25 yıldır liderliği hiçbir zaman tartışılmayan bir genel başkan olarak Ak Partide parti içi demokrasiyi oturtabilirdi. Türkiye’de oturtabilirdi demiyorum zira Türkiye’de parti içi demokrasi olması Tayyip Bey ve Ak Partinin işine gelmez. Tayyip Bey neden, Baykal ve Kılıçdaroğlu gibi zayıf ve tabansız isimlerin değişmesini istesin?

Ama eğer Ak Parti’de parti içi demokrasi işleseydi, Ak Parti bugünkünden çok daha güçlü olurdu. Halkla daha fazla bütünleşirdi. Tavan tabandan ve halktan kopmaz, kopamazdı. Kimin hangi göreve geleceğini lider ve yakın çevresi belirleyince, siyasetçiler teşkilatlardan ve halktan kopuyorlar. Lidere, ailesine ve ekibine yakın oluyorlar. Onların gönlünü hoş ediyorlar.

Göreve mücadeleyle, basamakları tırmana tırmana gelenler mücadeleci ve dayanaklı olurlar. Halkı daha iyi okurlar. Partililer ve ahali, içlerinden çıkan, onların oylarıyla göreve gelenleri daha çok sahiplenir. Parti içi mücadele partiyi de siyasetçileri de diri tutar. İlçe ve belediye başkanları onları belirleyenlere yakın olurlar. Onları üyeler ve vatandaşlar belirlese, göreve tekrar gelmek için halktan ve teşkilattan kopmazlar. Halkın genel sorunlarının yanında vatandaşın özel dertlerini de çözerler. Yani partiye oy toplarlar.

Oy aldığı kitle açısından Ak Partinin öncülü olan DP ve AP’de parti içi demokrasi vardı. Bu partilerde üye olarak siyasete başlayanlar her göreve gelebilirlerdi. Üyelikten bakanlığa gelmiş yüzden fazla, milletvekili olmuş binlerce partili var bu partilerde. Bu politika hem bireyleri hem de teşkilatları güçlendiriyor. Nitelikli kılıyor. Kaynaştırıyor. Partililer partilerin fikirlerini ve politikalarını içselleştiriyorlar.

DP Yassıada’ya, AP 12 Eylül’e rağmen ayakta kalmasını ve yeni partiler kurarak yani küllerinden doğarak iktidara gelmesini, parti içi demokrasi sayesinde oluşturduğu güçlü teşkilat yapısına borçlu. Bu partilerin parası yoktu. Medyası, TV kanalları ve gazeteleri yoktu. DP’nin liderleri ya idam edildiler ya da müebbet hapis cezaları aldılar. AP’nin lideri Güniz sokakta hapisti. Ekibine de liderleri gibi siyaset yapmak yasaklanmıştı.

Güçlü ve inançlı parti teşkilatları büyük bir mücadele vererek partilerini yeniden iktidar yaptılar. Demokrat partinin liderlerini cezaevinden çıkardılar. Siyasal yasakları kaldırttılar. Bu gelenek, 1990’larda önseçimden yani parti içi demokrasiden vazgeçti. Zira aksi halde Çiller genel başkanlığı sürdüremezdi. Bu değişimden sonra parti sürekli güç kaybederek marjinalleşti. Parti içi demokrasi olmayınca teşkilatçılık anlamını kaybediyor. Teşkilat güçlü olmayınca parti, en ufak darbede dağılıyor. Parti içi demokrasinin hiçbir zaman olmadığı ANAP çok daha çabuk dağıldı.

Ak Parti %50 oy oranlarına ulaşmak istiyorsa, teşkilatlarını güçlendirecek ve halkla bütünleşmesini sağlayacak tek yöntem olan parti içi demokrasiyi benimsemeli. Bu devrim niteliğinde bir adım olur. Böyle bir adım, liderliği hususunda tartışma olmayan Erdoğan genel başkanken atılmazsa bir daha çok zor atılır.

Bu Yazıyı Paylaş