Bir toplumun geleceği
Bir toplumun geleceği, yalnızca ekonomik göstergelerle ya da siyasi istikrarla ölçülmez.
Asıl belirleyici olan; adalet duygusu, ahlâki meşruiyet ve genç kuşakların yarına dair olan inancıdır.
Ülkemizde bugün yaşanan krizi anlamak için bu dört kavramı birlikte ele almak zorunludur: adalet, umut, gençlik ve ahlâk.
Adaletin zedelendiği yerde umut kırılır; umudun kırıldığı yerde gençlik yönsüzleşir; ahlâkın araçsallaştığı yerde ise toplumsal çözülme kaçınılmaz hâle gelir
Adalet, yalnızca mahkeme salonlarında üretilen bir kararlar bütünü değildir. Adalet, aynı zamanda bireyin devlete, topluma ve geleceğe dair hissettiği eşitlik ve güven duygusudur.
Siyasal teoride adaletin temel işlevi, gücü sınırlamaktır.
Ancak adalet, siyasal çıkarların gölgesinde kaldığında; hukuki doğrularla toplumsal algılar arasındaki mesafe açılır.
Bu mesafe büyüdükçe, yurttaş için “haklılık" kavramı yerini “güç"kavramına bırakır.
Bugün Türkiye’de yaygın olan algı şudur.
"Hukuk herkes için ayni mi işliyor"
Bu algı doğru olsun ya da olmasın, varlığı bile devlet–toplum ilişkisini zedeler.
Çünkü adaletin en büyük düşmanı, adaletsizlik ten çok adaletsizlik hissidir.
Umut çoğu zaman bireysel bir duygu gibi ele alınır. Oysa umut, derin biçimde siyasal ve toplumsal bir olgudur.
İnsanlar, kendilerini kapsayan bir gelecek tahayyül edebildikleri sürece geleceğe umutla bakabilirler.
Ekonomik krizler toplumları yorar; ama umutsuzluk toplumları çözer.
Türkiye’de bugün yaygın olan umut kaybı, yalnızca hayat pahalılığı dan kaynaklanmamaktadır. Asıl mesele, bireyin şu soruya olumlu cevap verememesidir:
"Bu ülkede emek, liyakat, ve dürüstlük karşılığını buluyor mu?"
Bu sorunun cevabı belirsizleştiğinde, umut kişisel bir direnç olmaktan çıkar; kolektif bir kayba dönüşür
Bir ülkenin gençliği, o ülkenin geleceğe verdiği cevaptır. Türkiye’de gençler bugün yüksek sesle isyan etmiyor olabilir; ancak sessiz bir itiraz içindedirler.
Bu itiraz üç biçimde görünür:
Siyasetten uzaklaşma,
Ülkeyi terk etme arzusu,
Hayal kurmaktan vazgeçme.
Gençlerin önemli bir kısmı için sorun, yalnızca işsizlik değildir. Daha derin bir mesele vardır: adaletli bir sistemde yaşama ihtimalinin zayıflığı. Liyakatin yerini sadakatin, emeğin yerini ilişkilerin aldığı algısı; gençliğin ahlâki motivasyonunu da aşındırmaktadır.
Bu durum, yalnızca bugünün değil; geleceğin de krizidir.
Ahlâk, siyasette en çok kullanılan ama en az uygulanan kavramlardan biridir. Ahlâk, yalnızca bireylerden talep edildiğinde; ancak güç sahipleri için esnetildiğin de, inandırıcılığını yitirir.
Toplumsal ahlâk, örnek üzerinden inşa edilir.
Kuralların kimler için geçerli olduğu, ahlâkın da sınırlarını belirler.
Eğer;
Hukuk güçlüye karşı zayıfsa,
Hesap verme kültürü işlemiyorsa,
Hata sorumluluk doğurmuyorsa, o toplumda ahlâk, bir değer olmaktan çıkar; bir retorik araca dönüşür.
Bu da genç kuşaklara şu mesajı verir;
"Doğru olmak yetmez,güçlüde olmak gerekir"
Bu mesaj, bir topluma verilebilecek en tehlikeli mesajdır.
Sonuç: Adalet Olmadan Umut, Umut Olmadan Gelecek Olmaz
Türkiye’nin bugün yaşadığı sorunlar,sadece teknik çözümlerle aşılabilecek basit problemler değildir.
Bu sorunlar, ahlâki ve siyasal bir yeniden inşa ihtiyacına işaret etmektedir.
Adaletin yeniden güven vermesi, ahlâkın yeniden ilke hâline gelmesi, gençliğin bu ülkeye yeniden inanması, umudun bireysel değil toplumsal bir değer olarak güçlenmesi…
Bunlar gerçekleşmeden; ne ekonomi düzelir, ne siyaset normalleşir, ne de toplum huzura kavuşur.
Çünkü bir ülke, gençlerine yalnızca sabretmeyi ve şükretmeyi öğretiyorsa; onlara yaşanabilir bir gelecek sunamıyor demektir.
Gençler, ülkeyi terk etmeyi bir "ihanet" değil, bir "strateji" olarak görüyorsa bu ekonomik olduğu kadar siyasi bir alarmdır.
