Köşe Yazısı

İran şer ocağı mı?

Ertuğrul Türkoğlu
Ertuğrul Türkoğlu
5 dk Sesli Dinle 2

İran’la ilgili olumsuz bir gelişme olduğunda ‘’İran şer ocağı, Acem oyunu’’ gibi sözler söylenir. Farsların her zaman küffarla iş birliği yaptığı, Türkleri arkadan vurduğu kanaati genel kabul görmüştür. Oysa bu kanaat tamamen yanlıştır.

İran’ı, İslam’ın kabulünden Pehlevilerin iktidara geldiği 1925 senesine kadar Türkler yönetti. Sırasıyla Sacoğulları, Gazneliler, Selçuklular, Harzemşahlar, İlhanlılar (Hanedan Moğol), Karakoyunlular, Timurlular, Akkoyunlular, Safeviler, Afşarlılar ve Kacarlar Türk’tü.

Farslar hiçbir zaman Türklerin hakimiyetine direnmediler. Türk devletlerinde bürokrat, diplomat, alim ve sanatkar olarak görev aldılar. Bürokrasinin Farslardan oluşması, Farsçanın yazı, Türkçenin söz ağırlıklı olması Türk devletlerinin Farsçayı resmi-saray dili olarak kabul etmelerine yol açtı. Farsça bilenlerin statü sahibi olması, Farsça bilmeyenlerin ordu dışında görevlendirilmemeleri yerleşik hayata geçen Türklerin zamanla Farslaşmasını sağladı.

Türk devletlerinin hiçbiri Farslar tarafından yıkılmadı. Aksine Türk devletlerini ya başka Türk devletleri ya da devletin otoritesini tanımayan Türk boyları yıktı. Mesela Gaznelileri İran’dan Selçuklular çıkardı. Selçukluları yerleşik hayata geçmek istemeyen Türk boyları, Harzemşahları daha sonra İlhanlı devletini kuracak olan Türk-Moğol orduları, İlhanlıları Karakoyunlular, Karakoyunluları Akkoyunlular, Akkoyunluları Safeviler, Safevileri Nadir Şah Afşar, Afşarlıları Kacarlar yıktı. Yani Farsların Türkleri arkadan vurması gibi bir durum yok. ‘’Arkadan vurma’’ ve ‘’Küffarla iş birliği yapmak’’ gibi eylemler varsa Türkler Türkleri arkadan vurdu, Türkler küffarla iş birliği yaptı.

İran Türkleriyle Anadolu Türkleri, Doğu Anadolu’da hakimiyeti tesis etmeye çalıştılar zira Doğu Anadolu; Kafkasya, Azerbaycan, İran, Irak ve Batı Anadolu’nun anahtarıdır. Tarih boyunca, İran’a ve Batı Anadolu’ya hakim olan güçler, Doğu Anadolu’yu ele geçirmeyi hedeflediler. Perslerin Roma’yla, Bizans’ın Sasanilerle yaptığı savaşların gayesi Doğu Anadolu’ya sahip olmaktı. Persler Doğu Anadolu’yu aldıklarında Atina önlerine kadar gittiler, Mısır ve Suriye’yi de ele geçirdiler. Emeviler Doğu Anadolu’yu aldıktan bir yıl sonra İstanbul önlerindeydi. Selçuklular Malazgirt’ten dört yıl sonra İznik’i aldılar. İskender Persleri Doğu Anadolu’da mağlup ettikten sonra Hindistan’a kadar gitti. Osmanlılar Çaldıran’dan iki hafta sonra Safevilerin başkenti Tebriz’deydi.

İran Türkleriyle Anadolu Türklerinin savaşları mezhep savaşları olarak değerlendirilemez. Zira Şah İsmail’den önce İran Sünni’ydi. Büyük Selçuklu-Anadolu Selçukluları, İlhanlı-Selçuklu, Harzemşah-Selçuklu, Akkoyunlu-Osmanlı savaşlarında iki tarafta Sünni’ydi.

Çaldıran savaşı olduğunda İsmail Alevilerin şahıydı. İran’da Şii propagandası henüz başlamıştı. Ahalinin küçük bir kısmı Şii’ydi. Haddizatında İsmail Şii olduğu için Osmanlılarla savaşmadı. Safeviler Osmanlının antiteziydi. İstanbul’un küstürdüğü Türkmen gruplarca kurulmuştu. Şah, Osmanlılarla aynı mezhebi seçemeyeceğinden Şiiliği seçti.

İran serhatken İran Türkleri Anadolu ve Kafkasya’daki küffarla savaştı. Anadolu ve Kafkasya Müslüman olduktan sonra İran, Müslüman komşularla çevrilen bir coğrafyaya dönüştü. İranlılar nasıl küffarla savaşabilirler? Kaldı ki Osmanlıların Portekizlilerin Kızıldeniz’e egemen olmasını önlediği dönemde, Safeviler de Portekizlilerin Basra Körfezini ele geçirmesini engellediler. İngilizler, Kızıldeniz’i Osmanlılar, Körfezi Kacarlar zayıflayınca ele geçirebildiler.

İran tarihte bugünkünden daha genişti. Ceyhun nehri Turan ile İran’ın sınırıydı. Yani Horasan’ın tamamı ve Türkistan’ın batısı İran sayılıyordu. Kafkasya İran’ın kuzeyiydi. İskit hükümdarları Tomris ile Alp Er Tunga’nın Pers Kralı Büyük Kiros ve Zaloğlu Rüstem ile mücadeleleri İran ile Turan’ın savaşlarıdır. İskitlerden sonra Türklerle Farslar arasında büyük boyutlu savaş olmadı. ‘’İslam’dan sonra iki millet İran topraklarında hiç savaşmadılar’’ diyebiliriz. (Büveyhoğulları Fars değil Deylemlidir)

Göktürkler ve Sasaniler müttefiktiler. İki imparatorluk iş birliği yaparak bir Türk devleti olan Ak Hunları yıktılar. Bizans’a karşı birlikte hareket ettiler. Bu ittifak kurulduktan sonra Göktürk prensesleri Sasani kisralarının eşleri, Sasani prensesleri Göktürk hakanlarının eşleri oldular. Son Kisra’nın annesi de babaannesi de Türk’tü. Doğruluğundan emin değilim ama İranlı tarihçiler neredeyse ittifakla, Hz. Hüseyin’in eşi ve dördüncü imam Zeynelabidin’in annesi Şehri Banu’nun son kisra olan 3. Yezdicerd’in kızı olduğunu iddia ederler. Bu doğruysa imamlar Türk ve Fars kanı taşıyor.

Çok ilginçtir, İslam orduları İran’ı işgal edene kadar dünyanın en savaşçı milletlerinden olan, defalarca Suriye’yi, Anadolu’yu, Mısır’ı, Yemen’i ele geçiren Farslar, Arap hakimiyetinden sonra bu özelliklerini yitirdiler. Bazı tarihçiler bunu Müslüman Arapların uygulamalarına bağlarlar. Fars erkeklerinin önemli kısmı İslam-Sasani savaşlarında öldü. Farslar Mecusi ve Zerdüşt dinlerine mensuptular. Yani ehli kitap değildiler. İslam topraklarında yaşamaya hakları yoktu. (Henüz Hanefilik vücut bulmamıştı) Bu nedenle Araplar Müslüman olmayı kabul etmeyen Farsları köleleştirdiler. Bunlar İslam topraklarının her tarafına dağıtılarak köle pazarlarında satıldılar. Müslüman olanlara ise orduda vazife verilmedi. Dolayısıyla Farslar yüzyıllarca askerlikten uzak kaldılar.

Bu nedenle Farslar İran’a dalga dalga gelen Türklere direnmediler. Türk devletlerinde önemli görevler üstlendiler. ‘’Acem oyunu’’ ifadesi savaşçı, düşmanlığı da dostluğu da aleni ve net olan Türklerin, bürokrasi ve diplomasi de uzmanlaşmış Farsların ince siyasetlerini ifade etmek için kullandıkları bir deyim. Türkler Acemleri ‘’oyuncu’’ olarak görmüşler ama onlardan asla vaz geçmemişler, geçememişler. Bilakis onlara üst düzey görevler vererek bu özelliklerinden yararlanmışlar.

1925 senesinde tahtı ele geçiren Pehlevilerin ideolojisi, Fars milliyetçiliğiydi. Hem İran Türklerini bölmek hem de Azerbaycan Türklerini yurtdışındaki Türklerden koparmak amacıyla Azeri ifadesi kullanılmaya başlandı. Pehlevi döneminde Türklere eşi benzeri görülmemiş baskılar uygulandı. Azerbaycan İran’ın en kalkınmış bölgesiyken en geri kalmış bölgesine dönüştürüldü. Bununla birlikte Pehleviler, dar bir menfaat şebekesi dışında, toplumun tamamına baskı yaptılar. Yani Pehleviler döneminde yapılanlar Fars ulusuna mal edilemez.

İslam cumhuriyeti döneminde, Şii Türklere, toplumun geneline uygulananlar dışında baskı uygulandığı söylenemez. Zira Türkler Farslar ve Lorlarla birlikte rejimin temel taşlarındandır. Sünni Türkler ise diğer Sünni halklar gibi ezildiler. Bununla birlikte Türkler İran’a geldiğinde başlayan Farsça üzerinden asimilasyon süreci, tüm hızıyla sürüyor. İran’ın diğer eyaletlerinde yaşayan Azerbaycan Türklerinin çoğu iki, üç nesilde asimile oluyorlar.

İran İslam cumhuriyetinin resmi ideolojisi Şiilik. Velayeti Fakih teorisiyle Humeyni tarafından siyasileştirilen Şiiliği yaymak, Şii toplulukları İran’la bütünleştirmek ve devrim ihracı İran’ın başlıca hedefleri. Yani Farslar şer ocağı değil ama Pehleviler ve siyasi Şiiliği benimseyerek hem kendi halkına hem de İslam dünyasına zarar veren rejim, şer ocağı. Bununla beraber bu durumu gerekçe göstererek, kardeşlerimizi bombalayan emperyalistlerin ve Siyonistlerin yanında olamayız. Çünkü Türk’üz, Müslümanız ve insanız.

Yazarın Diğer Yazıları

Yorumlar

UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik yorumları onaylanmamaktadır.

  • Alp Demir

    Türkler sadece İran'da değil her yerde asimile oluyor. Irak, Suriye ve diğer Arap ülkelerinde de böyledir. Suriye'den gelen Türkmenlerin Araptan hiç bir farkı kalmamış. Gözümüzle de gördük. Aynı şeyi körfez krizi sonrası gelen Irak Türkmenlerinde de gördük. Türkiye Türklerinin bir kısmı buna direnebiliyorsa Atatürk sayesindedir. Ve bunun sorumlusu Selçuklu ve Osmanlı'dır. Hani şu bin yıllık diye övünüp durduğumuz tarih. Övünenler kim ? Selçuklu ve Osmanlı sayesinde Türkleri asimile etmeyi başarmış olanlar. Türklerin kaç tanesi, Türkün tarihinin Selçuklu'dan değil Orta Asya'da kurulmuş büyük imparatorluklardan başladığını biliyor. Ve bu gün Türkiye'yi yönetenler tarihi ısrarla Selçuklu'dan başlatmak için adeta bir yerlerini yırtıyorlar. Elbet bunda başarılı olmaları imkansızdır. Genç nesil kimliğini arıyor ve buluyor, artık bunun önüne geçmeleri mümkün değil. Çoğu olan bitenin farkına vardığından deizme yöneliyor. Gök Tanrı yeniden doğuyor. Elbet bu gençler orta yerde bunu dillendirecek kadar ahmak değil. Alttan büyük bir Türk bilinci uyandı ve büyüyor. Tanrı en çok sevdiği milleti, Türkü yeniden yaratıyor...

  • Ahmet KALAYCI

    Teşekkürler, tarihi süreç algı ve olgular doğru.

Bu Yazıyı Paylaş