Köşe Yazısı

Ortadoğu’yu doğru okuyabilmek

Ertuğrul Türkoğlu
Ertuğrul Türkoğlu
5 dk Sesli Dinle 2

https://www.habererk.com/makale/dortlu-ittifak_327676/ makalem epey yorum ve eleştiri aldı. Aynı konuyu ele alan, savunduğum tezi eleştiren makaleler yayınlandı. Bu nedenle aynı konuyu ele alan bir makale daha yazmak farz oldu.  

Dörtlü İttifakın, dört ülkenin düşmanları aynı olmadığından kurulamayacağı iddia edilmiş. Dört devletin hedefi aynı: Sulha ve selamete kavuşmuş Ortadoğu. Pakistan’ın en büyük düşmanı Hindistan, Suudi Arabistan’ın en büyük düşmanı İran. Bu ülkeler arasında askeri ittifak anlaşması var. Yani düşmanların farklı olması ittifak kurmaya engel değil.

‘’İran Suudi Arabistan’ın düşmanı ama Türkiye’nin değil’’ tezini ileri sürenler olmuş. İsrail nasıl hasmımızsa İran’da öyle hasmımız. Karabağ savaşlarında Ermenistan’ı kim destekledi? PKK’yı kırk yıldır kim koruyup, kolluyor? Suriye’de karşımızda kim vardı? Esat devrildikten sonra kurulan Türkiye yanlısı rejimi devirmek için Hamaney çağrı yapmadı mı? Milyonlarca Suriyeli Kasım Süleymani’nin liderliğindeki Şii milislerin katliamından kaçarak ülkemize gelmedi mi?

Emperyalistlere karşı yanında olmamıza ve her zora düştüğünde el uzatmamıza rağmen, İran rejimi hasmımız. Kaldı ki İran Pakistan’ın hasmı değil. İran-Pakistan ilişkileri gayet iyi. İki devlet başta ŞİÖ olmak üzere aynı örgütlere üye. İki devlette Çin’e yakın. Ama Pakistan Suudilerle müttefik.

Dörtlü ittifak ortak bir düşmana karşı kurulmayacak. Ortak bir hedefi gerçekleştirmek için kurulacak. İran ve İsrail’in Ortadoğu’yu istikrarsızlaştıran politikalar izlemesi engellenecek.

Bazı yazarlar BAE ile Suudilerin hatta İsrail ile Suudilerin müttefik olduğunu, ittifakın bu nedenle kurulamayacağını iddia etmişler. Bu bilgi iki yıl önce doğruydu. Bugün değil. Suudi Arabistan ve Mısır iki yıl önce BAE ile yollarını ayırdılar. Yollarını ayırmakla kalmadılar, BAE’ye açıktan tavır aldılar. Sudan’da Mısır, Suudi Arabistan ve Türkiye tarafından desteklenen ordu BAE ve Rusya tarafından desteklenen isyancılarla savaşıyor. Suudiler Somali’ye, BAE Somaliland’a destek veriyor.

BAE ve Suudi Arabistan müttefikken Yemen ikiye bölünmüştü: Husiler ve resmen tanınan Yemen devleti. İttifak bitince üçe bölündü: Husiler, Yemen devleti ve BAE’nin kontrolündeki Güney Yemen. Güney Yemen 2025 yılının aralık ayında Yemen devletinin kontrolündeki bölgeye saldırarak çok sayıda şehri ele geçirdi. Bunun üzerine Suudi ordusu Yemen’e girdi ve BAE destekli Güney Yemen’e son verdi. Güney Yemen devlet başkanı Abu Dabi’ye sığındı.

BAE İsrail ve Hindistan tarafından kurulan Altıgen ittifakına yakın duruyor. Bu üç ülke, İMEC projesinin üç kritik ayağını oluşturuyor. Suudi Arabistan ise Hindistan’ın can düşmanı Pakistan’la müttefik. OPEC’in patronu Suudiler. Önce Trump OPEC’e ağır eleştiriler yöneltti ardından BAE OPEC’ten çekildi. Bütün bunlara rağmen ‘’BAE ile Suudiler hala müttefikler’’ nasıl denilebilir?

‘’İsrail Türkiye ile düşman Suudi Arabistan’la dost’’ iddiası ise baştan aşağıya saçmalık. Riyad, Gazze katliamı başlayınca İbrahim Anlaşmasını imzalamayacağını deklare etti. Daha önce attığı yumuşama adımlarını geri çekti. İsrail Filistin’in bağımsızlığını tanımadığı sürece ilişkileri normalleştirmeyeceğini ilan etti.

İsrail Katar’ı vurduğunda Riyad’ın güvenlik algıları altüst oldu. Suudiler İsrail’e güvenilmeyeceğini fark ettiler. Savaş çıkmasın diye gayret gösteren ülkelerin başında geliyordu Suudi Arabistan. İsrail ise savaş çıksın diye her türlü provokasyonu yaptı. Riyad savaştan ve kendisine yapılan saldırılardan İran’ı birinci, İsrail’i ikinci derecede sorumlu görüyor.

Bir başka iddia, Mısır ve Suudi Arabistan’ın hala tam manasıyla güvenmedikleri Türkiye’nin ittifaka girmesine sıcak bakmadıkları. Mursi devrildiğinde Mısır’la bozulan ilişkiler, iki ülkenin karşılıklı adımlarıyla normalleşti. Kahire FETÖ’cülerin, İstanbul Müslüman Kardeşlerin üssüydü. İki ülkede diğerinin düşmanlarını sınır dışı etti. Kaldı ki sekiz parçaya bölünen Müslüman Kardeşler artık Mısır için tehdit değil. Grupların çoğu Sisi ile anlaştı. Cezaevinden binlerce kişi tahliye oldu. Binlerce sürgün Mısır’a döndü. Mecliste ve kamuda görev alanlar oldu. Müslüman Kardeşlerin hala muhalif olan kolları çok zayıflar, giderek marjinalleştiler.

Nisan ayının ilk haftasında Mısır, Türkiye ve Libya (Trablus ve Bingazi) orduları birlikte Doğu Akdeniz’de tatbikat yaptılar. Mısır’ın Doğu Akdeniz’de İsrail, Yunanistan ve Rum Kesimiyle ittifak yaptıkları bilgisi de yanlış. İlişkilerin kötü olduğu dönemde Mısır, Türkiye’nin iddialarını dikkate almadan Yunanistan ve Rum Kesimiyle deniz yetki anlaşması imzaladı. İlişkiler normalleşmeye başlayınca muhataplarına, revize edilmezse anlaşmanın fesih edileceğini bildirdi. Anlaşma Türkiye’nin hak iddia ettiği parseller çıkarılarak yeniden imzalandı.

Mısır ile İsrail arasında deniz yetki anlaşması yok, hiçbir zaman olmadı. İki ülke arasında ittifak olsaydı, olurdu. Mısır ile İsrail arasında doğalgaz konusunda iş birliği olduğu doğru. Fakat bu iki devletinde menfaatine olan ticari bir ilişki. Bu ilişkide güçlü olan taraf İsrail değil Mısır. İsrail’in gaz üretimi, ihtiyacının çok üzerinde. Mısır ise ürettiği gazı iç tüketimde kullandığından LNG’ ye çevirmiyor. Mısır’ın devasa LNG tesisleri var. İsrail fazla gazını Mısır’a gönderiyor. Gaz LNG’ ye dönüştürülüp Avrupa’ya sevk ediliyor. İki devlette kar ediyor.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Mısır’ın Filistin, Libya, Sudan, Somali, Yemen, Irak ve Lübnan’da takip ettikleri politikalar örtüşüyor. Tek fark, Türkiye’nin HAMAS’ a, Mısır ve Suudilerin FKÖ’ye yakın olması. Libya’da üç ülkede Trablus ve Bingazi’yi uzlaştırmaya çalışıyor.

Suudi Arabistan ve Mısır, Şara siyasal İslamcı kökenden geldiğinden, devrimden sonra kurulan Şam hükümetine mesafeliydiler. Bu tavırlarını Ankara’nın kefaletiyle değiştirdiler. Hala Ankara ile ilgili soru işaretleri olsaydı bunu yaparlar mıydı? Düşünün Suudi Arabistan Suriye’deki en büyük yatırımcı. Katar’dan bile çok yatırım yaptı Suriye’ye.

‘’Suudi Arabistan Türkiye’yi Katar’ı kurtardığı için affetmiyor’’ tespiti de geçmişte takılıp kalanlara ait. Suudi veliahdı, Riyad’a gelen Katar emirini, bütün protokol kurallarını görmezden gelerek uçağın kapısında karşıladı. Şoförlüğünü yaptı ki bu duyulmuş, görülmüş şey değil. Bu tavır ‘’kamuoyu önünde özür dileme ve iadeyi itibardan’’ başka şekilde yorumlanamaz. Aynı zirveye gelen BAE kralını Riyad valisi karşıladı.

Türkiye’nin daha geniş bir ittifak önerdiği doğru. Ama diğer ülkeler yük istemiyorlar. Türkiye’nin önerdiği ülkeler arasında Azerbaycan yok. Zira Azerbaycan’ın İsrail’le ve Yahudi lobisiyle ilişkileri çok iyi. Buna zarar verecek hiçbir girişimde bulunmaz, hiçbir ittifaka katılmaz. Bakü Ortadoğu’da taraf olmak istemiyor. Bu nedenle Tel Aviv’in talebine rağmen Gazze Barış Gücüne asker vermedi.

Hülasa dörtlü ittifak dört ülkenin de Ortadoğu’nun da dünyanın da lehine. Diğer ülkelerin Türkiye’ye rezervi olduğu doğru değil. Aksine Ankara aceleyle, savaş bitmeden bir pakta -resmen-girmek istemiyor. Bunu gereksiz risk almak olarak görüyor. Savaş bittikten sonra bu ittifakın kurulacağını göreceğiz.

 

Yazarın Diğer Yazıları

Yorumlar

UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik yorumları onaylanmamaktadır.

  • Alp Demir

    Türkiye'nin orta doğuda hiç dostu yoktur. İran da dahil, diğerleri de dahil. Bunu bilerek ilişkileri minimum ve sadece gerekli seviyede tutmak doğru yoldur. Bunlarla ittifak falan yapılmaz. Yapılsa da asla güvenilmez. Yani Türk, Kürt, Arap diye bir hayal kurulamaz. Bu gereksiz ve sonuçsuz bir saçmalıktan ibaret. Bunlarla ancak çıkar ilişkisi kurarsın, öyle kardeşlik falan gibi hamasi işlere girişmek abesle iştigaldir.

  • Ömer Gül

    Güzel bir Analiz yapmışsınız kaleminize nefsinize yüreğinize ve Emeğinize sağlık..

Bu Yazıyı Paylaş