Suça Sürüklenen Çocuklar; Anne mi eksik, Baba mı? Kurulamayan bağ mı?
Suça karışan çocuklar tartışıldığında toplum refleks hâlinde bir suçlu arar.
Kimi zaman baba işaret edilir, kimi zaman anne.
Oysa sosyal bilimlerin bize söylediği şey nettir: Sorun sadece ebeveyn değil; bozulan, eksilen ya da hiç kurulamayan bağdır.
Anne ve baba, çocuğun gelişiminde farklı ama birbirini tamamlayan işlevler üstlenir.
Bu işlevlerden birinin yokluğu ya da işlevsizliği, çocuğun dünyasında yalnızca bir boşluk değil, aynı zamanda bir yön kaybı yaratır.
Gelişim psikolojisine göre anne (ya da birincil bakım veren), çocuğun dünyayla kurduğu ilk ilişkinin merkezindedir. Bağlanma kuramı, bu ilişkinin niteliğini, çocuğun güven duygusunu, empati kapasitesini, duygu düzenleme becerisini şekillendirdiğini ortaya koyar.
Anne yokluğu ya da duygusal olarak erişilemez bir anne figürü, çocukta güvensiz bağlanma duygularına yol açabilir. Bu durum, özellikle erken yaşlarda, öfke kontrolü sorunları ve içe ya da dışa yönelen davranış problemleriyle ilişkilidir.
Baba figürü ise çoğu araştırmada çocuğun: sınırlarla tanışmasını, otoriteyle ilişki kurmasını, toplumsal kuralları içselleştirmesini kolaylaştıran bir rol üstlenir.
Babanın yokluğu ya da işlevsizliği, özellikle ergenlik döneminde, çocuğun dış otoriteye karşı konumlanmasını zorlaştırabilir.
Bu da akran etkisine açıklığı ve riskli davranışları artırabilir.
Burada önemli olan bir diğer konu,
Yokluk mu, Olumsuz Örnek mi?
Bilimsel çalışmaların altını çizdiği en kritik nokta şudur:
Olumsuz ebeveynlik, ebeveyn yokluğundan daha yıkıcı olabilir.
Şiddet uygulayan bir baba, ihmal edici ya da tutarsız bir anne, çocuk için sürekli bir stres ve güvensizlik kaynağıdır.
Bu tür ortamlarda büyüyen çocuk, doğru–yanlış ayrımını değil; güçlü–zayıf, kazanan–kaybeden ikiliğini öğrenir.
Suça sürüklenen birçok çocuk için suç, ahlaki bir çöküşten ziyade,
ifade edilemeyen duyguların davranışa dönüşmüş hâlidir.
Anneyle kurulamayan bağ, empati yoksunluğu..
Babayla kurulamayan sınır ilişkisi dürtüsellik..
Bu iki eksen birleştiğinde, çocuk için suç, görünür olmanın ve var olmanın bir yolu hâline gelebilir.
Araştırmalar gösteriyor ki: tek ebeveyinli, geniş aileli, ya da biyolojik bağların zayıf olduğu aile yapılarında bile, eğer çocuk: sevildiğini hissediyorsa tutarlı sınırlarla büyüyorsa, güvenilir yetişkinlerle temas hâlindeyse suça yönelme riski ciddi biçimde azalır.
Burada belirleyici olan aile formu değil, işlevselliğidir.
Anne-babayı tartışırken gözden kaçırılan nokta şudur:
Aile, çoğu zaman kendi başına bırakılmış bir mücadele alanıdır.
Yoksulluk, eşitsizlik, sosyal destek eksikliği, travma aktarımı ebeveynliği zayıflatır; zayıflayan ebeveynlik de çocuğu savunmasız bırakır.
Sonuç Yerine
Suça sürüklenen çocukları anlamak, “anne mi baba mı?” sorusundan daha derin bir bakış gerektirir.
Bir çocuk, en çok bağ kuramadığında savrulur.
Ne annesizlik tek başına suçtur, ne de babasızlık tek başına kader.
Asıl mesele, çocuğun hayatında sevgiyle tutulan, adaletle çizilen ve güvenle sürdürülen bir yolun olup olmadığıdır.
Buda ailenin temeli olan annelerin ve geleceğin anneleri olacak olan genç kızların iyi eğitilmesinden geçer.
Ve belki de en acı gerçek şudur:
Bir çocuk suça karıştığında, aslında çoktan yalnız bırakılmıştır.
Ne annesiyle güvenli bir bağ kurabilmiş, ne babasıyla yönünü bulabilmiştir.
Toplum ise onu en son, suçla görünür olduğunda fark eder.
Oysa çocuklar suçla değil, ilgiyle, adaletle ve tutarlı bir sevgiyle kurtulur.
Bir çocuğun hayatına zamanında dokunmayan her yetişkin, geç kalınmış her destek, bir gün mahkeme salonlarında karşımıza acı bir gerçek olarak çıkar.
Çünkü kopan bağ onarılmazsa, suç sadece bir sonuç değil; kaçınılmaz bir çığlık hâline gelir.
Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar
- Neşat Yayla
Değerli müdüre hanım, yargılamadan önce anlamayı, cezalandırmadan önce onarımı düşünmemiz gerektiğini hatırlatan güçlü bir toplumsal uyarıyı en güzel şekilde dile getirmişsiniz. Yüreğinize sağlık.
