Türk NATO’su
TDT’ nin Gebele Zirvesinden sonra Moskova ayağa kalktı. Rusya, Azerbaycan’la gerilim halinde olduğundan zirvenin Rusya sınırında yapılmasını ve konseptinin güvenlik ve savunma sanayinde iş birliği olmasını kendisine karşı gösterilen bir tavır olarak algılıyor. Zirveye bütün devletlerin lider seviyesinde katılmaları Azerbaycan’ı güçlendiriyor.
Türkiye’de pek bilinmez ama tarihi Azerbaycan’ın kuzeyi Rusya’ya bağlı olan Dağıstan Cumhuriyetine ait. Azerbaycan önce kuzey ve güney olarak bölünmüş. Kuzey Rusya’nın, güney İran’ın olmuş. Ardından kuzeyin kuzeyi Dağıstan’a bağlanmış. Kuzey’in güneyi, bugünkü Azerbaycan olmuş. Kuzey Azerbaycan’ın merkezi, Sakalardan ve Hazarlardan beri ayakta olan Derbentti.
Bakü’den de Azerbaycan’daki diğer şehirlerden çok daha eski olan Derbent, Bakü’de petrol bulunana kadar Hazar kıyısındaki en büyük kent ve kuzey Azerbaycan’ın merkeziydi. Gebele’de bölünmeden önce Derbent’e bağlıydı. Zirvenin Gebele de yapılması bu açıdan da Rusları rahatsız ediyor.
TDT zirvesi, birbirinden önemli kararlar alınmasına rağmen Türkiye’de gündem olmadı. Haber bültenlerinde sıradan bir haber olarak verildi. Tartışma programlarında gündemdeki konulardan biri olarak bile ele alınmadı. Amacı çok seyredilmek olan bu programlarda ilgi çeken konular tartışılıyor. Yani Türk dünyasının meseleleri diğer konular kadar ilgi çekmiyor. Manşet olmayı bırakın, tartışılan başlıklardan biri bile olamıyor. Türk milliyetçileri bu gerçekliği sorgulamalı ve değiştirmeli. Millete mal edilemeyen hiçbir dava başarılı olamaz.
Oysa zirve Türkistan’da, Azerbaycan’da, İran’da ve ilginçtir hepsinden fazla Rusya’da günlerdir tartışılıyor. İnanın Çin’de bile Türkiye’den daha fazla konuşuldu Türk dünyasındaki gelişmeler. Rusya’da tartışma programlarının bazen tek gündemi bazen de manşeti Gebele zirvesiydi. Rus analistler TDT’nin; BDT, ŞİÖ ve BRİCS’ ten çok daha başarılı olduğunda ve mukayese edilemeyecek kadar mesafe aldığında mutabıklar.
‘’ŞİÖ ve BRİCS’ in sekreteryası bile yok. BDT’ nin varlığı ve yokluğu belli değil. TDT’ nin bünyesinde onlarca komite ve komisyon var. Aynı konulardan sorumlu bakanlar ve üst düzey bürokratlar periyodik olarak toplanıyorlar. Sürekli yeni kararlar alıp uyguluyorlar. Adamlar yılda bir kere toplanan Türkçe Konuşan Devlet Başkanları Zirvesinden adım adım, ürkütmeden, önce Türk Keneşine sonra Türk Devletleri Teşkilatına geçiş yaptılar. Yeni hedefleri Türk NATO’ su kurmak.’’ kanaatindeler.
Rusların ürkütmeden, gürültü koparmadan NATO kuracağımız kanaatine varmalarının iki nedeni var. İlki TDT ’nin aldığı kararlar. Moskova; üye ülkeler arasındaki ilişkilerin stratejik ortaklık seviyesine çıkarılmasını, teşkilatın bünyesinde savunma ve güvenlikle ilgili birimler kurulmasını, ortak savunma paktının ilk adımı olarak görüyor. Ordular ve savunma sanayi şirketleri arasındaki ilişkilerin yoğunlaşması, Türk devletlerinin bu alanda Türkiye ile aynı caydırıcılık seviyesine gelmelerini sağlayacak.
Üye ülkeler arasında en ileri stratejik ortaklık/müttefiklik anlaşması Özbekistan ile Azerbaycan arasında var. Bu anlaşmaya göre iki ülkeden birine yapılan saldırı diğerine de yapılmış sayılıyor. Bu anlaşmanın benzerleri üye ülkeler arasında yapılırsa, ortaya 195 milyon nüfusu, 2 milyona yakın askere sahip, 5 milyon kilometre kare yüzölçümü olan bir dev çıkar.
TDT üyesi ülkelerin istihbarat kurumlarının eşgüdüm halinde çalışmaları, daha fazla iş birliği yapmaları ise Rusya açısından daha da riskli. Zira KGB eski Sovyet memleketlerinde hala müessir. Azerbaycan dışındaki Türk devletlerinin istihbarat servisleri, KGB ile iç içe çalışıyor. Bu karar KGB’yi zayıflatacak. Türk istihbarat servislerinin KGB’ye mesafe koymalarına yani daha bağımsız olmalarına yol açacak.
İkincisi Aliyev’in tekliflerine sıcak bakılması. Aliyev, Türk ve Azerbaycan ordularının son bir yılda, 25 ortak tatbikat yaptığını ve artık tek ordu gibi hareket ettiğini açıklayarak, 2026’da Azerbaycan’da TDT’ye üye ve gözlemci ülkelerin katılacağı bir tatbikat yapılmasını ve bu tatbikatın her yıl tekrar edilmesini önerdi.
Aliyev, kendisinin bizzat alakadar olmak istediğini vurgulayarak, savunma ile ilgili birimlerin merkezinin Türk dünyasının ortasında yer alan Bakü olmasını istedi. Tokayev Aliyev’e ‘’Bu kadar düşmanımız varken Türk’ün Türk’e uzak durma lüksü yok’’ cümlesiyle destek verdi. Erdoğan’da ‘’Türk devletlerinin işte, fikirde, dilde birlik yaparak, ortak ülkülere yürüyen ülküdaşlar’’ olduklarını söyleyerek destekledi, Aliyev’i.
Ruslar Aliyev’in bu teklifi kadar, ŞİÖ üyesi olan Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’ın onay vermesinden de rahatsızlar. Bunu ihanet olarak görüyorlar. Netice de ŞİÖ’ de güvenlik eksenli. TDT’ de güvenliği öncelerse, nasıl olacak? Hele birde TDT’nin dinamosu olan Türkiye NATO üyesiyken. Rahatsızlıkları Türk NATO’su tabirini kullanmalarından belli oluyor.
Rusya ve Çin önce kendilerini sorgulamalılar. Türk devletleri çeyrek asırdır ŞİÖ üyesi. Bu ülkelerin savunma sanayi kurmasına ön ayak oldular mı? Modern silahlar verdiler mi? Ordularını eğittiler mi? Yoksa Türk devletlerinin askeri olarak zayıf olmalarını kendileri açısından fırsat olarak mı gördüler? Türk devletlerinin zayıf kalmasının lehlerine olduğunu düşünerek adım bile atmadılar. ŞİÖ üyesi ülkelerin ordularını Türk subayları eğitti. Ecdadımız doğru söylemiş: ‘’Kendi düşen ağlamaz’’
Savunma sanayinde sadece şirketlerin iş birliği yapmasıyla, orduların yüksek teknoloji ürünü, son model silahlarla donatılmasıyla istenen sonuç alınamaz. Savunma Sanayinin öneminin halka fark ettirilmesi lazım. Özellikle gençlerin bilinçlendirilmesi ve savunma sanayine yönlendirilmesi çok önemli. Önce Türkiye’de sonra Azerbaycan’da bu amaçlara ulaşılmasında TEKNOFEST çok faydalı oldu. 2026 yılında diğer Türk ülkelerinde de TEKNOFEST fuarları düzenlemeliyiz.
Türkler asker millettir amenna. Azerbaycanlı kardeşlerimiz rüştlerini Karabağ’da ispat ettiler. Ama Türkistanlılar altı yüz yıldan uzun süredir yani Timur’dan beri cengaver değiller. Orduları güçlü değil. Askeri olarak zayıflar. Bu nedenle yolumuz uzun ve çetin. Ama başaracağız. Başarmak zorundayız. Ne demiş Namık Kemal ‘’Fıtrat değişir sanma, bu kan yine o kandır’’.
NOT: Gebele zirvesinden üç gün sonra, Duşanbe’de düzenlenen BDT zirvesinde Putin düşürülen Azerbaycan uçağı için Aliyev’den alenen özür diledi. Tazminat ödemeyi kabul etti. Böylece iki devlet arasındaki tansiyon düştü. Azerbaycan hedefine ulaştı.
