Türkiye Libya’da neden çift taraflı davranıyor?
Ankara’nın Hafter’le ilişkilerini düzeltmesi, Kalın’ın Bingazi ve Tobruk’u ziyaret etmesi, Hafterin oğlu ve Genelkurmay Başkanı Saddam Hafterin Ankara’da şaşaalı bir törenle karşılanması ve krallara yaraşır şekilde ağırlanması ve Türk Deniz Kuvvetlerine ait bir filonun Bingazi limanını ziyaret etmesi, iktidara yakın ve karşı İslamcıların tepkisini çekti. Ak Partiyi, Saadeti ve Yeniden Refah’ı destekleyen İslamcılar yani hiçbir konuda anlaşamayan düşman kardeşler, Libya’da Dibeybe’yle kader ortaklığı yapılması konusunda mutabıklar. Adamların milliyetçinin Arap’ına bile tahammülleri yok.
Onlara göre Dibeybe, Batı taraftarı olmasına rağmen desteklenmeli. Zira Libya’daki ve Arap dünyasındaki İslamcılar onu destekliyorlar. Hafter asla desteklenmemeli zira İslamcılara bilhassa Müslüman Kardeşlere karşı olan Sisi, BAE, Suudi Arabistan Hafter’in arkasında. Ak Partiyi destekleyen İslamcıların baskın çoğunluğu iktidar sürecinde, özellikle 15 Temmuz’dan sonra millileştiler. Ama Saadetçiler ve Yeniden Refahçılar hala aynı çizgideler. T.C’ ye küfür devleti diyeni de var, Türkiye Dar’ül Harp diyeni de. ‘’İran’la Türkiye savaşsa İran’dan yana oluruz’’ diyecek kadar yollarını şaşırmış olanı da. Suriye ve Irak’ta Türkmen, Kürt, Arap, yüzbinlerce Sünni Müslüman’ı katleden Kasım Süleymaniye şehit deyip utanmadan cenazesine gittiler.
Oysa hangi görüşten olursak olalım dünyaya Türkiye’nin gözlüğünden bakmalıyız. Türkiye’nin menfaatini esas almalıyız. Ülkemizin çıkarları birçok nedenle Libya’da iki tarafı da dikkate alan ve tarafları yakınlaştıran ve uzlaştıran politikalar takip etmemizi gerektiriyor.
Aksi halde Hafter Türkiye’yi dengelemek için güçlü hamiler bakmaz mı? Amerika’yı devreye sokmaya çalışmaz mı? ‘’Böyle bir şey olmaz. Hafter Rusya’ya yakın’’ demeyin. Uluslararası siyasette ebedi dostluk daha doğrusu dostluk olmaz. Devletler -istisnai haller dışında- menfaatlerine göre hareket ederler. Ayrıca Rusya, Ukrayna savaşından sonra büyük güç kaybetti. Suudiler, Mısır ve BAE Türkiye’yle karşı karşıya gelmek istemezler. Ama Amerika? Petrol, gaz, maden deyince Trump’ın gözü dönüyor. Gözlerinden dolar fışkırıyor.
Kaldı ki ABD Hafteri, Kaddafi’yle ters düştükten sonra, 21 yıl boyunca, Pentagon’a 500 metre mesafedeki bir malikanede misafir etti. Arap Baharı sürecinde Amerika Libya’da Hafter’i destekliyordu. Büyükelçileri katledilince Arap Baharını desteklemekten vaz geçerek Büyük Ortadoğu Projesini sonlandırdılar. ABD çekilince ortada kalan ve İslamcılarla başa çıkamayacağını anlayan Hafter, Rusya’yı Libya’ya davet etti. Arap blokunu arkasına aldı.
Türkiye’nin Hafter’e yakınlaşmasının pratik nedenleri de var. Bunların en önemlisi askeri eğitimini Türkiye’de gören ve bir Atatürk hayranı olan Hafter’in de Türkiye’ye yakın olmak istemesi. Mesela Dibeybe inşaat ihalelerine Fransız ve İtalyan şirketlerini de sokarken, Hafter bütün işleri Türk müteahhitlerine veriyor. Hafterin kontrolündeki parlamento, Trablus hükümetiyle yaptığımız deniz yetki bölgeleri anlaşmasını onayladı. Parlamentoların onaylamadığı anlaşmalar uluslararası hukukta geçerli olmuyorlar.
Ayrıca Türkiye neden güçlü bir liderle ortak olmayı reddetsin? Neden kendisine doğru atılan adımları görmezden gelsin? Türkiye desteklemese Dibeybe hükümeti bir hafta dayanamaz. Ama Hafter Türkiye’ye rağmen yıllardır ayakta ve Türkiye ile ortak olmak istiyor. Bu fırsat kaçırılır mı?
Türkiye’nin politikası Libya’yı bütünleştirmek. Bütünleşme iki tarafında istemesiyle olacağından Ankara’nın Hafter’le de ilişkileri iyi olmalı. Diyelim ki yaptıklarımız işe yaramadı ve gelecekte Libya bölündü. Bu durumda Libya ile imzaladığımız anlaşmalar yok hükmünde oluyor ki bu Mavi Vatan’ın küçülmesi demek. Böyle bir gelişme olduğunda deniz yetki anlaşması imzalayacağımız muhatap Trablus olmayacak. Bingazi olacak zira Anadolu’nun karşısına Bingazi ve çevresi düşüyor. Yani Hafterle veya o ölmüşse oğluyla masaya oturacağız.
Libya’nın ekonomik olarak toparlanması iki tarafın anlaşmasına bağlı. Türkiye devreye girmeden önce aralarındaki ipler kopmuş olduğundan iki tarafta ekonomik sıkıntı içindeydi. Petrol ve gaz rezervlerinin büyük çoğunluğu Bingazi’nin kontrolündeki bölgede. Ama merkez bankası Trablus’ta. Petrol ve gaz Hafter’in bölgesinden sevk edilecek. Bedelleri Dibeybe’nin emrindeki merkez bankasına gelecek. Yani iki taraf iş birliği yapmazsa satış yapamazlar.
Türkiye Hafter’i görmezden gelirse ve Hafter, Amerika’yla yakın ilişkiler tesis ederse, Bingazi’de merkez bankası açabilir. Uluslararası para sistemi ABD’nin kontrolünde olduğundan paralar Trablus yerine Bingazi’ye gelebilir ki bu da Trablus’un fukaralığa mahkum olması demek.
Haziran ayında Dibeybe başkanlığındaki Libya hükümetiyle imzaladığımız ve Hafter’i destekleyen meclisin onayladığı Libya’nın karasularında petrol ve gaz arama anlaşmasındaki karasular iki bölgeyi de içeriyor. Ama Hafterin kontrolündeki bölge önemli zira orada zengin petrol ve gaz yatakları olduğu biliniyor.
Türk askeri Libya’ya müdahale ettiğinde Trablus’un düşmesi an meselesiydi. AB ve ABD tarafından desteklenen hükümet havlu atmak üzereydi. Türkiye önce Trablus’un düşmesini engelledi. Akabinde deniz yetki anlaşması imzaladı. Trablus’un ordusunu güçlendirdi. Bu gelişmeden sonra Trablus’u alamayacağını kabullenen Hafter’le ilişki tesis edilerek Libya’nın petrol satması sağlandı. Ardından Ankara ile Bingazi’nin yakınlaşma süreci başladı. Bu aynı zamanda Trablus üzerindeki etkimizi arttırdı.
Artık Davutoğlu dönemindeki gibi gerçeklikten kopuk Neo Osmanlıcı ve İslamcı dış politika takip etmiyoruz. Komşularımızla ilişkilerimizi kazan-kazan esaslı geliştirerek hem kalkınmayı ve zenginleşmeyi hem de büyük devletlerin hareket alanını daraltmayı hedefliyoruz. NATO ve Batı blokunun üyesiyiz ama bu bağlarımızı koparmadan dikkatli bir siyasetle gevşetiyoruz. Bloklar arasında denge gözetiyoruz. Yani doğru yoldayız.
Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar
- mum
islamcı ne demek?. İslamcılar karşıymış.?. Lafa bak.........İslamcı ne demek anlatsana.....Bu kadar yanlış yorum olmaz yapmayada hakkın yok...
