Köşe Yazısı

Türkiye’nin Yalnızlığı, Dünyanın Kaçtığı Sorumluluk

Serpil Güleçyüz
Serpil Güleçyüz
3 dk Sesli Dinle 0

Suriye krizi artık bir dış politika başlığı değil; küresel düzenin vicdanla bağını kopardığı yerin adıdır. 

Yıllardır süren savaş, yalnızca Suriye’yi değil, bu krize gözlerini kapatan uluslararası sistemi de ele vermektedir. Ve bu tablonun en ağır bedelini ödeyen ülkelerin başında hâlâ Türkiye gelmektedir.

Savaşın başından bu yana geçen zaman, acıyı azaltmadı; sadece kalıcılaştırdı.

Türkiye açısından Suriye meselesi, sınır ötesinde yaşanan bir çatışma olmaktan çoktan çıktı. Güvenlik riskleri, milyonlarca mültecinin varlığı, ekonomik baskılar ve giderek zorlaşan toplumsal uyum sorunu, artık gündelik hayatın parçası hâline geldi. Buna rağmen dünya, bu tabloyu hâlâ “yönetilebilir bir kriz” olarak izlemeyi tercih ediyor.

Yük paylaşımı denildiğinde ise ortada derin bir sessizlik var. Türkiye’ye sürekli sınır güvenliği hatırlatılıyor, geri gönderme çağrıları yapılıyor, uyum politikaları telkin ediliyor. Ancak krizin ortaya çıkmasında belirleyici rol oynayan küresel ve bölgesel aktörlerin sorumluluğu neredeyse hiç konuşulmuyor. 

Suriye’yi yıllarca bir jeopolitik pazarlık alanına çevirenler, bugün hesap vermekten özenle kaçınıyor.

ABD, Rusya ve Avrupa Birliği için Suriye, uzun süredir bir insanlık dramı değil; çıkarların çakıştığı bir satranç tahtası. İnsan hakları ve demokrasi söylemleri, yalnızca stratejik çıkarlarla örtüştüğü ölçüde hatırlanıyor. Örtüşmediği yerde ise sessizlik devreye giriyor. Bu sessizlik, sahadaki yıkım kadar ağır sonuçlar doğuruyor.

Bugün Suriye krizi üç temel gerçeği bütün çıplaklığıyla ortaya koyuyor

Birincisi, uluslararası hukukun artık evrensel bir ilke olmaktan çıkmış olmasıdır. Egemenlik ilkesi bazı ülkeler için mutlak, bazıları için ise kolayca askıya alınabilir bir araçtır. Hukukun yerini güç aldığında, adalet yalnızca güçlülerin ayrıcalığı hâline gelir.

İkincisi, zorunlu göç meselesinin insanî bir trajedi olarak değil, “yönetilmesi gereken bir tehdit” olarak ele alınmasıdır. Mülteciler birey olarak değil, rakamlar ve güvenlik başlıkları üzerinden konuşulmaktadır. Özellikle Avrupa’nın değerler söylemi ile sınır politikaları arasındaki uçurum, her geçen gün biraz daha derinleşmektedir.

Üçüncüsü ise, sorumluluk ahlâkının yokluğudur. Savaş sonrası adalet, yeniden inşa ve toplumsal iyileşme sürekli ertelenmektedir. 

Çünkü kriz çözüldüğünde bazı aktörlerin manevra alanı daralacaktır. Bu nedenle Suriye, bilinçli biçimde “donmuş bir çatışma” hâlinde tutulmaktadır.

Türkiye açısından en büyük risk, bu olağanüstü hâlin normalleşmesidir. Sürekli kriz iklimi, toplumsal duyarlılığı aşındırır. Olağanüstülük, siyaset için sıradan bir yönetim biçimine dönüşür. Bu durum yalnızca güvenliği değil; demokrasiyi, hukuk devletini ve toplumsal barışı da sessizce zedeler.

Gerçeği açıkça söylemek gerekirse:

Suriye meselesi ne yalnızca güvenlikçi politikalarla ne de soyut insanî söylemlerle çözülebilir. Türkiye’de ve dünyada ihtiyaç duyulan şey; hesap verebilirlik, adalet duygusu ve uzun vadeli siyasal akıldır. Bunlar olmadan yapılan her şey, krizi çözmek değil, ertelemek anlamına gelir.

Ve son söz:

Eğer milyonlarca insanın acısı hâlâ “jeopolitik bir ayrıntı” sayılıyorsa, kaybolan şey insanlığın ortak ahlâkıdır. Türkiye bu yükü taşırken dünya sadece izliyorsa, bu yalnızlık bir tercih değil, küresel bir utançtır. Bombalar sustuğunda bile sessizlik sürüyorsa, barış artık sadece bir kelimeden ibarettir.

Bu Yazıyı Paylaş