Ülkücüler huzurlu mu?
Hayatımız aile çevresinde başlar; annemiz, babamız, kardeşlerimiz ve yakın akrabalarımız, dünyaya ilk açıldığımız penceredir. Sonra okul hayatıyla birlikte arkadaş çevresi oluşur. İlk defa aile dışındaki insanlarla tanışır, oyun oynar, paylaşmayı öğreniriz. Bu çevre zamanla dostluklara, dayanışmalara ve karakterimizi şekillendiren ilk sosyal ilişkilere dönüşür.
Ardından arkadaş çevresinde tavırlarımız ve birbirimize davranışlarımız, kiminle daha uyumlu olduğumuzu gösterir. Paylaşım, güven, vefa ve ortak değerler, bu ilişkileri ya daha da güçlendirir ya da zayıflatır. Zaman içinde bazı arkadaşlıklar sadece bir dönemlik yol arkadaşlığı olurken, bazıları hayat boyu sürecek dostluğa dönüşür. İşte bu halkalar büyüdükçe dostlukların yanında düşmanlıklar da belirginleşir. Çocuklukta kavga edilen oyun arkadaşının yerine, gençlikte ideolojik rakipler çıkar. İnsan ilişkilerinde var olan dost–düşman ayrımı, siyasete taşındığında artık sadece kişisel değil, toplumsal değerlerin de bir parçası olur.
Ülkücü ideoloji tam da bu halkaların içinde şekillenmiştir. 1960’larda ve 70’lerde üniversite kantinlerinden başlayan hareket, kısa sürede gençlerin dost–düşman çizgisini belirleyen bir kimlik hâline gelmiştir. Saf duygularla milletin bağımsızlığı ve Türk kültürünün korunması için doğan bu hareket, aynı zamanda sert bir kutuplaşmayı da beraberinde getirmiştir. “Biz” ve “onlar” ayrımı, milliyetçi gençliğin siyasetle tanıştığı ilk sözlük olmuştur.
12 Eylül darbesi ülkücü hareketi darmadağın ettiğinde, birçok genç hapishanelerde, işkencelerde, idam sehpalarında bedel ödedi. O günlerde kimileri gururlu kaldı, kimileri ise sorgulamaya başladı: “Gerçekten kendi irademizle mi düşündük, yoksa ideolojinin kalıplarına mı sıkıştık?” Ancak siyaset sahnesine dönüldüğünde, hareketin toparlanma çabası dogmalardan kurtulamadı. Devletin denetimi altında yeniden şekillenen ülkücülük, gençliğin sorgulama cesaretini törpüledi.
2000’lere gelindiğinde dünya değişmiş, küreselleşme, iletişim teknolojisi ve farklı ideolojilerin iç içe geçmesiyle yeni bir çağ başlamıştı. Fakat ülkücü hareket hâlâ büyük ölçüde 1970’lerin söylem kalıpları içinde kaldı. Bir gençlik ideali olmaktan çok, bir parti siyasetinin dili hâline geldi. Bu da ülkücü gençliği kendi düşüncesini üretemeyen, geçmişin ezberlerini tekrar eden bir kitle hâline getirdi.
Oysa psikoloji, sosyoloji ve felsefe insanın bu aldanmalarına yüzyıllardır dikkat çekiyor. Platon, mağara alegorisiyle gölgeleri hakikat sananları anlatırken; Descartes, şüphe etmeyen insanın doğruyu bulamayacağını söylüyordu. Nietzsche, sürü ahlakına kapılan bireyin köleleştiğini yazdı. Fromm, insanın özgürlükten kaçarak aidiyet aradığını; Jung ise kolektif bilinçdışının bireyi yönlendirdiğini hatırlattı. Bütün bu uyarılar, aslında bizim “kendimiz düşünüyoruz” sandığımız yerde bile çoğunlukla çevrenin, liderlerin ve tarihin bize yüklediği kalıpları tekrar ettiğimizi gösteriyor.
Bu kalıpların en görünür hâli ise siyasetteki dost–düşman ayrımıdır. Carl Schmitt’in “siyasetin özü dost–düşman ayrımıdır” sözü, bugün Türkiye’de fazlasıyla karşılığını buluyor. İktidar–muhalefet, milliyetçi–liberal, muhafazakâr–seküler… Herkes kendisini “biz” olarak tanımlayıp karşısındakini “düşman” ilan ediyor. Bu yaklaşım, siyaseti çözüm arayışından çok sürekli çatışma hâline sokuyor.
Milliyetçilik de bu dilden fazlasıyla etkilenmiş durumda. Bir yandan “milli birlik” deniliyor, öte yandan her eleştiren “hain” ilan ediliyor. Bir yandan “ülkücü geleneğin mirası” sahipleniliyor, öte yandan gençliğin sorgulama cesareti bastırılıyor. Bir yandan “yerli ve milli” vurgusu yapılıyor, öte yandan milliyetçi kadrolar küresel çıkar odaklarının pazarlıklarında figüran hâline getiriliyor. İşte bu çelişkiler, milliyetçiliğin toplum nezdinde kafa karışıklığına ve itibarsızlaşmasına yol açıyor.
Sonuçta milliyetçilik, milleti birleştiren bir ideal olmaktan çıkıp, parti hesaplaşmalarının ve iktidar ortaklıklarının malzemesi hâline geliyor. Milletin vicdanında ise bulanık ve itibarsız bir kavram hâline dönüşüyor.
Bugün karşımızdaki temel soru şu; İnsan mutlu olmak istiyorsa kime, neden inanmalı? Sadece çevresinin dayattığı ideolojiye mi? Ailesinden devraldığı değerlere mi? Yoksa kendi aklıyla sorgulayarak bulduğu hakikate mi?
50 yıl gibi bir sürede ait olmaya çalıştığım, ancak insani yönümün ağırlığında; ait olarak değil “inanarak” olmaya çalıştığım “ülkücülük” artık ülkemi ve beni mutlu etmiyor. Kendini hesaba çekmesi gereken sorumluların sorumsuzluğunda, bazı kişilerin siyasi denkleminden öteye geçmiyor/geçemiyor.
Gerçek mutluluk, körü körüne bağlılıkta değil; hakikati ararken özgür kalabilmekte saklıdır. İdeolojiler geçicidir, dogmalar kırılgandır. Kalıcı olan tek şey, insanın düşünme cesareti ve vicdanıdır.
Bir milletin mutluluğunu ideolojilerden bağımsız en güçlü ifade eden lider Mustafa Kemal Atatürk olmuş; “Ne Mutlu Türküm Diyene”…
