Köşe Yazısı

ABD’nin Yeni Ulusal Strateji Belgesi

Alparslan Türkoğlu
Alparslan Türkoğlu
4 dk Sesli Dinle 1

ABD, geçen hafta yayınladığı strateji belgesiyle dış politikasını tamamen değiştirdi. Bu belgeyle Amerikan devleti, Trump’ın düşüncelerini devlet siyaseti haline getirdi. Amerika kuruluşundan 1823 senesine kadar izolasyonistti. Kendisine saldırılmadığı sürece dış dünyaya ilgisizdi.

Latin Amerika devletleri bağımsızlıklarını kazanınca İngiltere, Fransa, Hollanda ve Rusya bu devletleri yeni sömürgeleri olarak gözlerine kestirdiler. Bu ABD’nin zayıf Latin Amerika devletlerinin yerine güçlü Avrupa imparatorluklarıyla komşu olması demekti. ABD, ulusal çıkarlarına aykırı olan bu planları bozmak için 1823’te ilan ettiği Monroe doktriniyle, Amerika kıtasında sömürgeleştirmeye izin vermeyeceğini duyurdu. Kendisine ilişilmediği sürece Amerika kıtası dışındaki yerlere ilgisiz kalmaya devam edecekti.

Amerika’nın dünya savaşlarına katılması Monroe doktrininden vazgeçtiği anlamına gelmiyordu. Zira Birinci Dünya Harbine Alman denizaltılarının Amerikan gemilerini batırması ve İkinci Dünya Harbine Japonya’nın saldırması üzerine girdi. Aslında ikinci harpten sonra da niyeti izolasyonist politikalara dönmekti.

SSCB’nin Baltıkları, Balkanları ve Doğu Avrupa’yı işgal etmesi ve Batı Avrupa’da fukaralık nedeniyle komünist partilerin güçlenmesi yani devrim ihtimalinin ortaya çıkması Beyaz Saray’ın yaklaşık 130 yıldır sürdürdüğü politikayı terk etmesine yol açtı. Başkan Truman tarafından ilan edilen yeni doktrine göre dünya ikiye bölünmüştü: ABD’nin liderlik ettiği hür dünya ve SSCB önderliğindeki komünist devletler. ABD komünist devletlerle komünizmi yok edene kadar mücadele edecekti.

SSCB yıkılınca, ABD, Fukuyama’nın ‘’Tarihin Sonu’’ tezini benimsedi. Amerika zafer kazanmıştı. Rakipsizdi. Hedef bütün dünyaya, liberal demokrasiyi ve kapitalizmi benimsetmekti. 11 Eylül saldırıları ABD’nin Huntington’un Medeniyetler Çatışmasını tezini benimsemesine yol açtı. Büyük Ortadoğu Projesi, bu tezin sahadaki uygulamasıydı. Ortadoğu’daki diktatörlükler ve yapay devletler, fukaralık ve batı karşıtı teröristler üretiyordu. Ortadoğu da diktatörlükler yıkılmalı liberal demokrasi kurulmalıydı. Etnik sorunları çözmek için gerekirse devletler bölünmeliydi. Ortadoğu kapitalist düzene eklemlenerek kalkınmalıydı. Böylece Batı terör tehdidinden, bölge batı karşıtı teröristler üretmekten kurtarılacaktı.

Fakat BOP’ ta uzun ömürlü olmadı. ABD’nin beklentilerinin aksine iktidarlara batı karşıtı siyasal İslamcılar geldi. ABD işgalleri Batı karşıtlığını artırdı. ABD’nin Libya büyükelçisinin Amerika tarafından eğitilen, silahlandırılan ve desteklenen cihatçı muhalifler tarafından katledilmesi, bardağı taşıran son damla oldu. ABD BOP’tan vazgeçti ama ortaya daha öncekiler gibi üzerinde uzlaşılmış bir doktrin koyamadı. Ortadoğu’da mevcut rejimlerle anlaşılarak terör örgütlerinin üzerine gidildi.

Trump, ilk döneminde, ABD’nin süper güç pozisyonuna meydan okuyan Çin’in büyümesini yavaşlatmak ve Amerika’nınkini hızlandırmak öncelikli hedef kabul edildi. Biden’in hedefi, Ukrayna savaşını kazanmasını engelleyerek Rusya’yı zayıflatmaktı. Her iki dönemde de Ortadoğu’da gaye enerji kaynakları üzerindeki hakimiyeti korumaktı. Her iki dönemde de bugünkü gibi kapsamlı bir strateji belgesi yayınlanmadı.

Yeni strateji belgesi bir devrim niteliğinde. ABD, Latin Amerika’da Monroe Doktrinine geri dönüyor. ‘’Latin Amerika’daki her şey beni ilgilendirir. Bu coğrafyanın büyük devletler tarafından sömürgeleştirilmesine müsaade etmem’’ diyerek doğrudan Çin’i hedef alıyor. Çin otuz yıldır gerçekleştirdiği atılımla bölgenin en büyük yabancı yatırımcısı ve ticaret ortağı oldu. Trump başkan olur olmaz Panama’da Çin’e ait limanların kamulaştırılmasını sağladı. Venezüella’ya karşı takip edilen politikalar da bu stratejinin bir parçası. Zira Venezüella kıtada Çin’in en büyük ortağı. Öyle ki Çin olmasaydı rejim ambargolara dayanamaz, yıkılırdı.

Pasifikte statükonun ve barışın korunması ABD’nin başlıca hedefi. Yani Çin’in Tayvan dahil genişlemesine izin verilmeyecek. Pekin askeri yöntemlere başvurmadığı sürece askeri yöntemler kullanılmayacak. Çin’le, müttefik devletlerle birlikte ekonomik enstrümanlarla mücadele edilecek.

ABD bu belgeyle Çin’e diyor ki; ‘’Afrika önceliğim değil. Askeri yollara başvurmadığın sürece Pasifikte rekabet edebiliriz. Latin Amerika’da sana hayat hakkı tanımayacağım. Enerji ihtiyacını Rusya ve Türkistan’dan temin edebilirsin. Ortadoğu enerji kaynaklarının hakimiyetini düşünme bile. Ortadoğu’daki inşaat projelerinde yoksun. Ekonomik büyümeni yavaşlatmak ve teknolojik liderliği ele geçirmek başlıca önceliklerim’’

Belgede Ortadoğu’daki enerji kaynakları üzerindeki hakimiyetin korunması ana hedef olarak ifade edilmiş. Artık İran ve ortaklarının güçlerini kaybettikleri ve Suudi Arabistan ile Türkiye’nin en önemli müttefikler oldukları belirtilmiş. Gazze’de ilan edilen plan kararlılıkla uygulanacak. Ortadoğu’da taşların yerine oturmadığı tek ülke olan Suriye’de, Şam rejiminin desteklendiğinin altı çizilmiş. Ülkeyi kalkındırmanın ve istikrarı sağlamanın sorumluluğu Türkiye, İsrail ve Körfez devletlerine yüklenmiş.  

Belgede Avrupalı idareciler yerden yere vurulmuş. Avrupa’nın uzun yıllardır kötü yönetildiği için ABD’ye yük olduğu tespiti yapılarak artık bu yükün taşınmayacağı deklere edilmiş. Avrupalılar Müslümanların ve esmerlerin göçüne izin vermekle suçlanıyor. Beyaz bir Avrupa istendiği açıkça vurgulanıyor. Eğer göç çok sert tedbirlerle durdurulmazsa grileşen Avrupa’nın Avrupa olmaktan çıkacağı ifade edilmiş.

ABD ‘’Savunma konusunda bana güvenme. Başının çaresine bak’’ diyor Avrupalılara. Avrupalı liderler Ukrayna savaşını kışkırtmakla itham edilirken Rus saldırganlığı görmezden gelinmiş. Avrupalı liderler Amerika’nın bitirmeye kararlı olduğu savaşı uzatmaya çalışmakla suçlanmış. Belgede Rusya’ya en ufak bir eleştiri bile getirilmemesi Amerika’nın Rusya’yı Çin’den koparmakta kararlı olduğunu gösteriyor.

ABD, Rusya’yı Çin’den koparmasını, Ukrayna’yı destekleyerek engelleyen Avrupalılara bu yüzden de kızgın. Savaş bitse ambargo kalkacak, Rusya D-8’e geri dönecek yani batı blokuna eklemlenecek ve Çin’le olan bağları gevşeyecek. Rusya, petrol ve gazını daha yüksek fiyatlarla satacağından en büyük müşterisi olan Çin’in rekabet gücü zayıflayacak.

ABD’nin yeni stratejisi eğer değerlendirebilirse Türkiye’nin önünü açıyor. Zira savaşların bitmesi, enerji arzında güvenliğin sağlanması ve göçlere sert tedbirlerle engel olunması ülkemizin de lehine. ABD’nin demokrasi empoze etmekten vaz geçmesi Türk dünyasının ve dünyanın daha az devrim yaşayacağının yani daha istikrarlı olacağının habercisi.     

Yazarın Diğer Yazıları

Yorumlar

UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik yorumları onaylanmamaktadır.

  • Ahmet çelebi

    Çok iyi bir temel analiz yapılmış .. Ancak bu bağlamda Türkiye’nin daha geniş ve kendi ekonomi hukuk ve adalet mekanizmalarını inceleyerek , önermeler yapabilir iseniz Türk milleti ve iktidar edenlere yol gösterilmiş olur

Bu Yazıyı Paylaş