Büyük Güçlerin Türk Dünyası Siyaseti
ABD’nin dış politikasının temel hedefi, süper güç pozisyonunu korumak. Hegemonyasını sürdürmek. Çin’in ikinci süper güç olmasını engellemek. Ve bütün bunları daha az harcama yaparak gerçekleştirmek. Zira Amerika 40 trilyon doları aşan dış borcuyla en borçlu ülke. Harcamalarını kontrol altına almazsa, iflas etmesi ve doların çökmesi mukadder ki bu, Amerika’nın süper güç pozisyonunu kaybetmesi demek.
Birleşik Devletler bu nedenle harcamalarını azaltmaya, gelirlerini artırmaya çalışıyor. Suriye, Irak, Somali, Uzakdoğu ve Avrupa’dan asker çekmesinin, askeri üslerini kapatmasının, Venezuela, Irak ve Suriye petrollerinin işletim hakkını almasının amacı bu. Trump’ın İran’a saldırmasının gayelerinden biri, petrol ve gazdan pay almaktı. Üç, beş gün sürecek bir savaştan sonra halk sokaklara dökülecek ve rejim devrilecekti. Amerika’yla anlaşacak siyasetçiler iş başına getirilerek İran’ın petrol, gaz ve madenlerine el koyulacaktı.
Evdeki hesap çarşıya uymadı. Rejim devrilmedi. Hürmüz ve Babülmendep kapatıldı. ABD, bırakın gelir elde etmeyi, trilyon dolar kaybetti. İran, Pekin ve Moskova’nın desteği olmadan Amerika’yı alt edemezdi. Avrasya Bloku olarak adlandırılan bu devletlerin hedefi aynı: ABD hegemonyasını bitirmek. Çin ve Rusya’nın da kutup olacakları çok kutuplu bir dünya inşa etmek.
AB’de ABD’nin tek süper güç olmasından rahatsız ama Avrasya Blokunun güçlenmesinden daha da rahatsız. AB, Avrupa devletlerinin süper güç olmak amacıyla geliştirdikleri bir projeydi. Avrupa ülkeleri birleştiler. Siyasi ve ekonomik güç oldular ama askeri olarak çok zayıf kaldıklarından hedeflerine ulaşamadılar. Başta Almanya olmak üzere AB ülkeleri ordularını güçlendiriyor. Savunma bütçelerini artırıyor. Bunları yaparak ve İngiltere’yi yeniden AB üyesi yaparak güçlenmeyi planlıyor Avrupalılar.
Türkistan, Avrasya Blokunu oluşturan Çin, Rusya ve İran’ın tam ortasında kalıyor. Çin’den İran’a, Çin’den Rusya’ya gitmek için Türkistan’dan geçmek gerekiyor. Rusya’dan İran’a gitmek için ya Azerbaycan’dan ya Türkistan’dan ya da Türk ülkelerinin Hazar’daki kara sularından geçmek gerekiyor. Sadece bu coğrafi durum bile Türkistan ve Azerbaycan’ı ABD, AB ve Avrasya Bloku için vazgeçilmez kılıyor.
Rusya ve Çin Türk ülkelerinin her açıdan kendilerine muhtaç olmasını isterler. Güçlü, kendi ayakları üstünde duran, müreffeh ve bağımsız devletler istemezler karşılarında. ABD ve AB ise mümkün olsa elbette bu devletlerin kendilerinin uyduları olmalarını isterler. ABD’nin yeryüzünde en zayıf olduğu coğrafya Türkistan olduğundan bu mümkün değil. Bu nedenle Washington ile Brüksel Türkistan ve Azerbaycan’ın Rusya ve Çin’den olabildiğince ayrışmasını ve bağımsız politikalar takip etmelerini hedefliyor.
ABD ve AB, Türk Devletleri Teşkilatını, Orta Asya Beşlisi ve Azerbaycan birlikteliğini, Zengezur Koridorunu, Hazar geçişli petrol ve gaz nakil hatları projelerini ve Çin tarafından geliştirilmiş olmasına rağmen Bir Kuşak Bir Yolun Orta Koridorunu bu münasebetle destekliyorlar. Enerji devlerinin petrol ve gaz sahalarına yatırım yapmasını teşvik ediyorlar.
TDT her alanda faaliyeti olan bir örgüt. Bu çatı altında yapılan çalışmaların tamamı Batı Blokunun işine yarıyor. Ama ABD; Türk devletlerinin ordularının güçlenmelerine, Türk ordusuyla ortak tatbikatlar yapmalarına ve Kızıl Ordu kimliğinden Türk ordusu kimliğine geçmelerine özellikle önem veriyor. Zira bu ülkelerin orduları güçlü olurlarsa ve Türkistan devletleri birlikte hareket edebilirlerse, Rusya Ukrayna ve Kafkasya’da yaptığını Orta Asya’da yapamaz. Ordular ne kadar güçlü olursa devletler o kadar bağımsız olurlar.
Türk devletleriyle Türkiye’nin ilişkilerinin her alanda gelişmesine rağmen savunma sanayinde hedeflenen noktanın çok uzağındayız. Ukrayna savaşına kadar Türkistan devletleri Rus yapımı silahlar, savaş araçları ve yazılımlar kullanıyorlardı. Ukrayna savaşından sonra Rusya ihracatı kısıtlayınca, Çin ve Hindistan silahları kullanmaya başladılar. Türkiye çok istemesine ve çok uygun fiyatlar vermesine rağmen başat oyuncu olamadı. Zira Çin ve Hindistan da Türkistan’da düşük fiyat politikası uyguluyorlar.
Türkistan Beşlisi daha yürünecek çok yol olsa da Türkistan’ın entegrasyonu yolunda atılan güçlü bir adım. Bu devletler güçlerini birleştirirlerse kolay lokma olmazlar. Ortaya 90 milyon nüfuslu dev bir organizasyon çıkar. Azerbaycan’ın, Türkistan’da yer almamasına rağmen, beşliyle birlikte hareket etmesi kaldıraç etkisi yapıyor. Zira Azerbaycan kalkınmış, ekonomisi ve ordusu güçlü bir devlet.
Rusya Türkistan ve Kafkasya’yı arka bahçesi olarak görüyor. İmkânı olsa hiçbir devletin bu coğrafyaya girmesini istemez. SSCB dönemindeki düzenin devamını ister. Ama bunu sağlayacak gücü yok. Moskova Ukrayna savaşına kadar ABD, AB, Çin ve Türkiye’nin dengeli şekilde, herhangi biri baskın güç olmadan, bölgeye girmelerini tercih ediyordu. Moskova’nın en çok çekindiği rakip Çin. Zira Çin çok aktifti.
Türkistan Rusya ile Hindistan arasındaki yegâne güzergâh olduğundan savaştan sonra daha da önem kazandı. Moskova hem bu nedenle hem de Ukrayna’yı destekledikleri için Batı Blokunun Türkistan’a nüfuz etmesine daha soğuk bakmaya başladı.
Türkistan jeopolitik konumu dışında zengin enerji kaynakları ve maden rezervleri münasebetiyle Çin için ehemmiyetli. Çin Rusya’nın giderek zayıfladığının farkında. AB’yi zaten zayıf ve kendisine bağlı bir güç olarak görüyor. Çin ABD ve Türkiye’nin Türkistan’da güçlenmesinden rahatsız. Sınırlarında emperyal devlet istemiyor.
Çin’in, daha doğrusu Doğu Türkistan’ın, Türkistan devletleriyle olan sınırlarının uzunluğu 4500 km civarında. Pekin kontrol edilmesi çok zor olan bu sınırların Çin’i istikrarsızlaştırmak için kullanılabileceğini düşünüyor. Milliyetçilerin, Doğu Türkistan’ın bağımsız olmasını isteyenlerin ve radikal dinci örgütlerin ABD-Çin mücadelesinde kullanılacağı kanaatindeler.
Türkistan yüzyıllarca kıyıda, köşede kaldı. Önce Moğol tufanı ardından ticaret yollarının değişmesi, iç savaşlar ve fukaralık nedeniyle gençlerin, bilginlerin ve aydınların İran, Anadolu ve Hindistan’a göç etmesi tüketti kadim Türk yurdunu. Türkistanlılar önce Çarlığın sonra SSCB’nin insafına bırakıldılar.
Sovyetler dağıldıktan sonra yeni bir dönem başladı Türkistanlılar için. Jeopolitik konumları yani Çin, Rusya ve İran’ın ortasında yer almaları, enerji, maden ve nadir toprak elementleri açısından zengin olmaları ve Çin’in denizyollarına alternatif karasal güzergahlar oluşturmaya ihtiyaç duyması Türk devletlerini çekim merkezi yaptı. Önemleri her geçen gün artıyor.
Çin ile ABD arasındaki daha doğrusu Batı Blokuyla Doğu Bloku arasındaki mücadele kızıştıkça daha da önem kazanacaklar. Doğru siyasetler üretilmezse çekişme ve mücadele sıcak çatışmalara dönüşebilir. Cenabı Allah muhafaza etsin Türkistan Ortadoğu’ya dönüşebilir.
