Köşe Yazısı

Avrasya bloku alternatif olabilir mi?

Alparslan Türkoğlu
Alparslan Türkoğlu
4 dk Sesli Dinle 0

ABD’nin Venezüella’ya düzenlediği operasyon ‘’Avrasya Bloku’’ konusunu yeniden gündeme getirdi. Avrasyacılar denilen, içinde farklı dünya görüşlerinden insanlar olan grup, uzun yıllardır, Türkiye’nin Batı Blokundan kopup Çin ve Rusya’nın önderlik ettiği Avrasya Blokuna eklemlenmesi gerektiğini savunuyor. İran, K. Kore, Küba, Venezüella, Sırbistan, Laos ve Beyaz Rusya gibi devletler blokun diğer üyeleri. İran’ın uzantıları olan Haşdi Şabi, Husiler, HAMAS ve Hizbullah gibi örgüt ve oluşumlarda doğal olarak Avrasya Blokuna yakınlar.

Taliban’ın idaresindeki Afganistan’da Avrasyacı. Lakin İran ve Şii Hilaliyle mezhepsel ve ideolojik ihtilafı olduğundan blokla bütünleşemiyor. Ama Taliban’ı resmen tanıyan tek devlet Rusya. Diplomatik ilişkileri olan devletlerden ikisi, Çin ve İran. BRİCS ve Şanghay İşbirliği Örgütü üyeleri, Avrasya Blokunun yakın çevresi, bir başka ifadeyle genişleme alanı.

Avrasya Bloku eskiden daha güçlüydü. ABD ve İngiltere uyguladıkları politikalarla bazı devletleri bu bloktan kopardılar. Sudan blokun Afrika’daki ayağıydı. Öyle ki Çin, büyük yatırımlar ve ticaret yaptığı Sudan’ın lideri Ömer el Beşir’in, Darfur’da yaptırdığı katliamlarla ilgili, BM’nin aldığı kararların hepsini veto etmişti. Beşir 2019 senesinde devrildi ve tutuklandı.  

Akabinde, Rusya’nın kontrolündeki Hafter’in Libya’nın tamamını ele geçirmesi, Türkiye’nin müdahalesiyle önlendi. Boğazına kadar Ukrayna bataklığına batan Rusya’nın ihtiyaç duyduğu desteği verememesi, Hafter’i zamanla Batıya ve Türkiye’ye yakınlaştırdı.

Yaprak dökümü Pakistan Başbakan’ı İmran Han’ın 2022’de yargı darbesiyle görevden uzaklaştırılmasıyla devam etti. Pakistan kurulduğundan itibaren Batıya yakındı. Bu yakınlığın sebebi Hindistan’ın Bağlantısızların lideri olmasıydı. 2010’lu yıllarda ABD’nin çok güçlenen Çin’e karşı Hindistan’ı desteklemeye başlaması ve Taliban’la ilgili giderek derinleşen görüş farklılıkları, Pakistan’ı Çin’e yakınlaştırdı. İmran Han seçimle iktidara gelmiş, Batı aleyhtarı ve Çin taraftarı ilk başbakandı. ŞİÖ’ ye katılması Pakistan’ın yeni rotasını gözler önüne seriyordu. İmran Han’dan sonra başbakan olan Şahbaz Şerif, Batı çizgisindeki geleneksel politikalara geri döndü. Öyle ki Trump’ı hem 2025’te hem de 2026’da Nobel’e aday gösterdi.

HAMAS’ın 7 Ekim saldırısından sonra Gazze’de başlatılan katliam, Lübnan, Irak ve Yemen’e yapılan saldırılar da Şii Hilalini zayıflattı. Öyle ki Ortadoğu’daki jeopolitik derinliği sayesinde ‘’dokunulamaz’’ olan İran, artık ‘’dokunulabilir.’’ Avrasya Blokunun en büyük kaybı, 2024 yılının aralık ayında Esat’ın devrilmesi oldu. Blok sadık bir ortağını kaybetmenin yanında Rusya ve İran’ın birbirlerini suçlaması yüzünden de kan kaybetti.

2025 senesinde yaşanan Hindistan ve Pakistan savaşı ile İran’a düzenlenen saldırılar Avrasya Blokuna tahmin edilenden daha büyük zarar verdi. ŞİÖ üyesi iki devletin savaşını Rusya ile Çin’in sadece seyretmeleri bir skandaldı. Savaşın Trump’ın girişimleriyle sonlanmasıysa daha büyük skandaldı. Rusya ve Çin İsrail ile ABD’nin İran’a düzenlediği saldırıları kınamakla yetindiler. 

Pakistan-Hindistan, İsrail-İran savaşlarında ve Maduro’ya yapılan operasyonlarda Çin ve Rus yapımı silahların genel olarak etkisiz kalması da Avrasyacıları zayıflattı. Üç ülkede de Rus yapımı S-300 ve S-400’ler devreye girmedi. Doğu yapımı uçaklar Batı uçaklarının karşısında etkisiz kaldı.

Avrasya Blokunun bir başka zaafı istihbarat alanında. İsrail ve ABD, blokun bünyesindeki ülkelerin ve örgütlerin liderlerini alenen katletti. Bir kısmını topluca yok etti. Avrasya Bloku bu saldırıları ön göremedi, istihbarat alamadı ve alınan istihbaratlarda paylaşılmadı.

Bundan dört, beş yıl önce Avrasya gelişen, güçlenen ve sürekli yeni mevziler kazanan taraftı. Son beş yılda hem çok önemli mevzileri hem de birbirlerine olan güvenlerini kaybettiler. Tahran Ortadoğu’daki müttefiklerinin hepsini yalnız bıraktı. Kaderlerine terk etti. Oysa beş yıl evvel Şii Hilalinin mensuplarına sorulsaydı, istisnasız tamamı ‘’Müslümanlar kardeştir. İran bize sahip çıkar’’ derlerdi.

Güven kaybı sadece İran ile örgütler arasında olmadı. Rusya Ukrayna savaşında Çin’den yeterli desteği görmediğini düşünüyor. İran İsrail karşısında yalnız bırakıldığı için rahatsız. Venezüella’da iktidara gelecek olanlar ve Avrasyacı devletler Maduro’nun akıbetinden sonra nasıl anti Amerikan politikalar takip edebilirler?

Blokun bütün üyeleri Pekin’in ekonomik büyümeyi önceleyen, Çin ordusunu güçlendiren ve bunlar dışındaki her şeyi geri plana iten stratejisinden son derece rahatsızlar. Kendilerini kullanılarak yalnız bırakılmış hissediyorlar. Çin’in, ortaklarının düştüğü durumu fırsata çevirerek petrol, maden ve gaz alımlarını piyasanın oldukça altında fiyatlara yapması bir başka rahatsızlık sebebi.

Rusya’nın Ukrayna batağından kurtulamayarak adeta bloke olması da Avrasya Blokunu zayıflatıyor. ABD Esat’tan rahatsızdı. Devrilmesini destekledi. Hafter’e karşıydı. Türkiye’nin önünü açtı. Venezüella’yla sorun yaşıyordu, başkanlarını esir aldı. İran’ın nükleer silah üretme ihtilalini riskli görüyordu. Bir günlük bir operasyonla İran’daki nükleer tesisleri yok etti. Rusya ise dört yıldır Ukrayna ile cebelleşiyor. Bütün kaynaklarını bu savaşa seferber ediyor.

Görüleceği gibi Avrasya Bloku Türkiye için alternatif değil. Peki Batı? Batıya güvenebilir miyiz? Kesinlikle hayır. Batı; ABD, İngiltere ve AB olarak üçe bölünmüş durumda. Trump’ın yapabileceklerinin sınırı yok. Üç yıl sonra NATO’dan bile çekilebilir. Adam NATO müttefiki olan Danimarka’dan Grönland’ı istiyor. Gösterdiği sebep: ‘’İhtiyacım var’’ Uyuşturucu, göç ya da nükleer silah üretimi değil.

Türkiye veto hakkına sahip olduğu NATO üyeliğini sürdürerek ve ABD’ye diğer büyük devletlerden daha yakın durarak, beş büyük devlet (ABD, AB, Çin, Rusya ve İngiltere) arasında, denge politikası takip etmeli. Eş zamanlı olarak bir an önce savaş uçağı filomuzu ve hava savunma sistemimizi güçlendirmeliyiz. Türkiye’yi Rusya ve İsrail’le savaştırmak için yapılan provokasyonlara gelmemeliyiz. Bu yüzyılda savaşların kesin galibinin, savaşa katılmayan devlet olduğu gerçeğini her hareketimizde göz önünde bulundurmalıyız.

Bu Yazıyı Paylaş