İsrail ne kazandı ne kaybetti?
BM’nin, Gazze’ye uluslararası askeri gücün konuşlanmasını onaylaması çok önemli bir gelişme. İsrail, bu güç Gazze’ye yerleştikten sonra istediği gibi at koşturamayacak. Artık Gazze’yi bombalayamayacak, yakıp, yıkamayacak ve yardımların ulaşmasını engelleyemeyecek. Uluslararası güç yerleştikten sonra Gazze’de de aynı Bosna-Hersek ve Kosova gibi devletleşme süreci başlayacak. Türkiye bu güçte yer almak istiyor. Tel Aviv’in askeri güçte yer almasını kabul etmeyeceğini deklare ettiği tek ülke de Türkiye. Mehmetçik Gazze’ye girerse aynı Bosna, Kosova ve Somali’de olduğu gibi diğer ülkelerin askerlerinden daha etkili olur.
İsrail, HAMAS’ın saldırısını bahane ederek katliam yapmaya başladığında hedefi, Gazze’yi ele geçirmekti. Filistinlileri sürgüne gönderecek, Gazze’nin karasularındaki trilyon dolarlık doğalgaz rezervlerine konacaktı. HAMAS’tan kurtulacaktı. Ama hepsinden önemlisi demografik problemini çözecekti. İsrail, Gazze ve Batı Şeria birbirleriyle iç içe geçmiş durumdalar. Bu coğrafyada 7,5 milyon Yahudi ve 6,8 milyon Arap (2,5 milyon Batı Şeria’da, 2,3 milyon Gazze’de ve 2 milyon İsrail’de) yaşıyordu.
Yahudilerde kadın başına ortalama doğum rakamı 2,8’ken Araplarda 3,3’tü. Yahudilerde doğum rakamı sürekli azalıyordu. Nüfusun en hızlı arttığı yer, Gazze’ydi. İsrail geçmişte Yahudi nüfusunu yurtdışından göçü teşvik ederek arttırdı. Artık böyle bir imkanda kalmadığından yakın gelecekte Araplar Yahudileri geçecekti. Eğer Gazzeliler göç ettirilebilseydi, Arapların nüfusu hem azalacak hem de nüfuslarının artış hızı düşecekti.
İsrail demografik sorununu çözemedi, doğalgaz yataklarını ele geçiremedi ama kolu kanadı kırılan, iki yıl önceki gücünün büyük kısmını kaybeden HAMAS silahsızlandırıldıktan sonra tamamen sıfırlanacak.
İsrail, insanlığın nazarında, soykırıma uğramış mazlum bir halkın devletiydi. Popülerdi. İnsanlar İsrail’e ve Yahudilere sempati besliyorlardı. İsrail bu duygu ve düşünceleri tam tersine çevirdi. İsrail ve Yahudi dostu olan milyonlar artık Yahudi ve İsrail düşmanı.
Halkların nazarında da zalim bir devlet olduğu tescillenen İsrail’in neredeyse bütün devletlerle ilişkileri bozuldu. Bu ilişkileri eski seviyesine getirmenin imkansız olduğu bir sürü devlet var. İlişkilerin ancak onlarca yıl emek harcandıktan sonra eski seviyesine getirilebileceği devletler de var. ABD her seferinde veto etmeseydi, İsrail, BM üyelerinin %90’dan fazlasının oylarıyla defalarca kınanacak ve en ağır yaptırımlara maruz kalacaktı. İsrail Başbakanı uluslararası ceza mahkemesinde soykırım yapmak suçlamasıyla yargılanıyor, var mı bunun ötesi?
Yurt dışında yaşayan Yahudilerin sayısı İsrail’dekilerin iki katı kadar. Gazze katliamından önce diaspora Yahudileri birlikte hareket edebildiklerinden çok etkiliydiler. Artık parçalandılar. O kadar kesin çizgilerle bölündüler ki birlikte hareket etmeleri yani eskisi kadar tesirli olmaları mümkün değil. Düşünün nüfusunun %30’u Yahudi olan ve en zengin Yahudilerin yaşadığı New York’un valiliğini ‘’Gelirse Netanyahu’yu tutuklatırım’’ diyen bir Müslüman kazandı. Anketlere göre sadece Demokratların değil Cumhuriyetçilerinde çoğu İsrail’in desteklenmesine karşı. Gençlerde İsrail’e karşı olanların oranı %70’in üstünde.
7 Ekim saldırısı olduğunda İsrail bölge devletleriyle normalleşme süreci yaşıyordu. Hava sahalarını açmak, uçuşları başlatmak, karşılıklı seyahatlere izin vermek, ticari ilişkileri başlatmak, geliştirmek gibi adımlar atılıyordu. İbrahim anlaşmaları ve Hindistan-Avrupa koridoru bu kapsamdaydı. İsrail, koridor tamamlandığında, ekonomik olarak Arap devletleriyle bütünleşerek lojistik merkezi olacaktı. Artık koridorun gerçekleştirilmesi çok zor. Uzun vadede gerçekleşse bile asla planlanan hacimlere ulaşamaz.
Birçok devlet katliamın hatıraları tazeyken, İbrahim anlaşması imzalamaz. Bazı devletler kamuoylarından gelecek tepkileri minimize etmek için Filistin devletinin kurulmasını şart koşacaklardır. Bazısı Netanyahu’nun başbakanlıktan ayrılmasını bekleyecektir.
İsrail’in en yakın müttefikleri olan ABD ve Avrupa devletleriyle ilişkileri de yoruldu. Öyle ki ve Almanya dışındaki başat Avrupa devletleri ve Anglosakson devletleri Filistin’in bağımsızlığını tanıdılar. ABD gümrük vergilerini arttırdı. Netanyahu’nun emrivakileri, aşırılıkları, kendisine gösterilen itimadı defalarca suiistimal etmesi ve sınırları sürekli zorlaması İsrail’e en sağlam destekçilerini bile kaybettirdi.
Yarım milyondan fazla eğitimli ve varlıklı Yahudi ülkeyi terk etti. Yüzbinlerce Yahudi Avrupa ve Amerika’da emlak aldı. Paralel hayatlar, şirketler kuruldu. Barış tesis edildikten sonra yurtdışına gidenlerin çoğu dönse de akıllarının bir köşesi yurtdışında olacak. Binlerce asker, yüzlerce subay ordudan istifa etti. Binlercesi psikolojik tedavi görüyor. Daha önce asker sıkıntısı çekmeyen İsrail ilk kez bu sıkıntıyı hem de çok yoğun şekilde yaşadı. Göreve itiraz etme, görevleri yerine getiriyormuş gibi yapma, firar, sağlık raporu ayarlama, sıradanlaştı.
Savaş her ne kadar HAMAS’ın saldırısıyla başlasa da İsrail’in saldırganlığı ve HAMAS’ın müttefiklik ilişkileri nedeniyle yayıldı, bölgeselleşti. İran ve müttefiklerine karşı verdiği mücadele ABD ve İngiltere’yi arkasına alan İsrail büyük kazanımlar elde etti. İran, Hizbullah, Haşdi Şabi, Emel ve İslami Cihat, hepsi birden, tarihlerinin en zayıf anlarındalar ve her geçen gün biraz daha zayıflıyorlar.
Husiler için henüz aynı tespiti yapamıyorum ama olacağı bu. Zira İsrail gelir elde ettikleri sahaları, yolları, limanları ve ülkenin altyapısını ağır bombardımana tabi tuttu. İran kendi derdine düştü. Husilerin zayıflamamaları mümkün değil.
Tel Aviv’in bir diğer kazanımı Esad’ın devrilmesi oldu. İsrail’in Gazze’de katliam başlatması, Lübnan’a saldırması ve İran ile Irak’ı tehdit etmesi Hizbullah’ı mensuplarını, İran’ı Şii milisleri Suriye’den çekmek zorunda bıraktı. Haliyle rejim askeri olarak çok zayıfladı. Hizbullah ve Şii milisler Suriye’de olsaydı HTŞ belki Halep’i alabilirdi ama asla güneye inemezdi.
‘’Esad’ın devrilmesi neden İsrail açısından kazanım olsun?’’ sorusu akla gelebilir. Esad İsrail’in en büyük düşmanı olan İran’ın müttefikiydi. İran, Esad döneminde İsrail’in komşusuydu. Suriye’de giderek kök salıyordu. İlk işlerinden biri Filistinli örgütleri Suriye’den sürmek olan Şara, İsrail’le uzlaşma taraftarı. Esad’ın İran’la müttefik olduğu sürece uzlaşma siyaseti uygulaması mümkün değildi. İsrail, rejimin devrilmesinden sonraki ilk altı ayda, otorite boşluğundan yararlanarak Suriye’nin silah depolarını, uçak hangarlarını, limanlarını ve gemilerini bombalamak suretiyle imha etti. Suriye’nin zayıflaması da İsrail’in kazanımı.
Esad zamanında Rusya’nın yurtdışındaki en büyük iki üssü Suriye’deydi. Şimdi bu üslerde sembolik sayıda asker var. Düşman blokta yer alan bir süper gücün komşuluğunun bitmesi de İsrail’in lehine. Mevcut rejimin Türkiye’ye yakın olması tehdit olarak değerlendirilse de Türkiye ve İsrail, Batı blokundalar. ABD iki ülke arasında doğacak gerilimlerin yatıştırılmasını üstlenecektir. ABD’nin Şam’da askeri üs kurmayı değerlendirmesinin sebeplerinden biri, Türkiye ile İsrail’in komşu olmasını engellemek.
İsrail’in en vahim sonuçları olan hatası, Katar’a füze atması oldu. Hedef aldığı HAMAS ileri gelenlerini yok edemediği gibi Arap devletlerinin güvenlik siyasetlerini sorgulamalarına yol açtı. Araplar artık İsrail’e daha mesafeli yaklaşacaklar, ABD’nin müttefiki olmaya bel bağlamayacaklar. Yani daha bağımsız silahlanma politikası ve dış politika takip edecekler. İsrail’in rakibi olan Türkiye ile yakınlaşacaklar. İsrail’in, en azından askeri olarak zayıflamasını hedefleyen politikalar takip edecekler.
