Suriye’de kim ne kazandı, kim ne kaybetti?
Suriye’deki gelişmeleri değerlendirirken SDG ile PYD’nin ayrı kuruluşlar olduğunu ama PYD’nin SDG yönetimine hakim olduğunu dikkate almalıyız. Aksi halde anlaşmayı da olan biteni de yanlış yorumlarız. Aşiret mensuplarının ayrılmasından sonra SDG’nin fiilen dağıldığı doğru. Ama hukuki olarak varlığını sürdürüyor.
Şam, ilk günden beri görüşmeleri ve anlaşmaları SDG temsilcileriyle yaptı. Hiçbir zaman PYD’yi muhatap almadı. ‘’Ne fark var?’’ diye sorabilirsiniz. Örneğin anlaşmaya göre, belirlenen 3 tugaya SDG mensupları, bireysel olarak katılacak. Yani katılanların çoğu, Suriye ordusu gelmeden PYD güçlerini tasfiye ederek, Rakka ve Deyrizor’u ele geçiren aşiret mensupları olacak.
Suriye güvenlik güçlerinin Ayn el Arap’ın dış kesimlerine, Haseke ve Kamışlı’ya girmesiyle birlikte bir devir kapandı. PKK’nın devlet, devlet olmazsa özerk bölge sahibi olma hayali tarihe karıştı. PKK kazanımlarını maksimize etmeye çalışırken, 10 Mart anlaşmasının mukayese dahi edilemeyecek kadar gerisine düştü.
Örgüt içinde silah bırakmaya karşı olan kanat zayıfladı. Silahla sonuç alınamayacağı görüldü. PYD, önce Suriye ordusunun ardından aşiret güçlerinin karşısında varlık gösteremedi. PKK’nın elinde ne kaldı derseniz, bir bakan yardımcısı, bir vali, iki kaymakam ve üç tugay komutanı SDG mensubu olacak. SDG’nin yönetimini elinde bulunduran PYD, Şam’a komutan ve bürokrat olarak PKK-PYD’li isimleri önerecektir. Bununla birlikte SDG’nin mensuplarının çoğu Arap aşiretlerinden olduklarından, bahse konu tugaylarda ki askerlerin ve subayların ekseriyeti Arap olacak.
Oysa SDG 10 Mart anlaşmasında petrolden, doğalgazdan pay alıyordu. Sınırlarda ve havalimanlarında ortak yönetim kuruluyordu. Orduya tugay ve tümen olarak katılıyorlardı. 3 eyaletin valileri SDG’li oluyordu.
‘’İstikrarsız ve bölünmüş Suriye’’ hedefi hayale dönüşen İsrail ve İran, sürecin diğer kaybedenleri. İsrail ile Suriye’nin yakın gelecekte güvenlik anlaşması imzalayacağına şahit olacağız. Böylece Şam, PKK’dan sonra bir diğer istikrarsızlık kaynağından daha kurtulacak. Müttefiki PYD yenildiğinden, en büyük dayanaklarından birini yitiren Tahran’ın artık Suriye’de etkili olması, imkansız derecesinde zor.
Kandil’den yana tavır alan Dem Parti’de kaybedenler listesinde. PYD bekledikleri performansı gösteremeyince ortada kaldılar. Önümüzdeki günlerde ya Dem yönetimi değiştirilecek ya da yeni parti kurulacak. Öcalan net tavır almadığı için iki türlü kaybetti. Taraftarlarının bir kısmından ağır eleştiriler aldı. Ankara ile ilişkilerini yordu. Devlet Beyin son grup konuşması, Ankara’nın Öcalan’ı muhatap almaya devam edeceğini gösteriyor. Bununla birlikte terörist başının eli Ankara karşısında zayıflarken Kandil karşısında güçlendi.
Suriye’de en büyük kazanan Şam hükümeti. Şam, federasyon ve özerk bölge alternatiflerini yani ‘’bölünmüş ve istikrarsız Suriye’’ hedefini gündemden düşürdü. PYD’ye, adı konmamış, fiili bir özerklik bile verilseydi bu Dürzilere, Nusayrilere ve Türkmenlere hatta diğer küçük azınlık gruplarına model olacaktı. Suriye idare edilemez bir ülkeye dönüşecekti.
Petrol ve gaz sahalarının, barajların, sınır kapılarının ve bereketli tarımsal arazilerin PYD’nin elinde olması Suriye’nin kalkınmasının önündeki en büyük engeldi. Artık Şam ülkeyi kalkındırmak ve halkın durumunu iyileştirmek için gerekli kaynaklara sahip. Bu noktaya çok kan akıtılmadan gelinmesi büyük başarı.
Şam’dan sonra en büyük kazanan Türkiye. Türkiye, sınırının hemen güneyindeki terör devletinden kurtuldu. Terörsüz Türkiye süreci Suriye nedeniyle adeta kilitlenmişti. Bölgede Türkiye’ye rağmen başarılı olamayacağı görüldü. Ankara, bu konjonktürü iyi değerlendirerek PKK’nın Irak’ın kuzeyindeki kampları ve kontrol ettiği tek ilçe olan Sincar’ı boşaltmasını sağlamalı. Ardından gerekli yasal düzenlemeler yapılarak örgütün gerçekten ve tamamen silah bırakması temin edilmeli. Bu olmuyorsa Kuzey Irak’a da bir operasyon düzenlenmeli. Suriye’deki kazanımların gerçek bir zafere dönüşmesi, Irak’ta da benzer duruma gelinmesiyle mümkün.
Pazartesi günü, stratejik öneme sahip olan Sincar’daki teröristler, böyle bir operasyonu önlemek için, İran taraftarı silahlı milislerden oluşan Haşdi Şabi’ye katıldıklarını açıkladılar. PKK’nın yan kuruluşunun kontrolünde olan Sincar, Gara ile Suriye arasında. Yani Sincar kaybedildiğinde PKK ile PYD arasındaki bağ kopuyor.
Bir diğer kazanan Barzani. Barzani bu süreçte SDG’yi destekledi. Bunu ‘’Türkiye’nin alan açmasıyla mı yaptı yoksa inisiyatif mi aldı ya da Türkiye’nin açtığı alanı zorlayarak genişletti mi?’’ emin değilim. Ankara’da genel kanaat; ‘’Barzani’nin arabuluculuk yapmasına izin verildiği ama haddini aşan beyanatlarından sonra ikaz edildiği’’ yönünde.
Barzani kazandı çünkü Dem tabanında sempati topladı. Öyle ki düzenlenen gösterilerde Öcalan’dan çok daha fazla alkış aldı. Barzani, Suriye Kürtleriyle de bütünleşti. Öyle ki Rakka ve Deyrizor kaybedildikten sonra Haseke ve Kamışlı’ da Rojava bayrakları indirilerek Kuzey Irak Bölgesel Yönetiminin bayrakları asıldı. Şara, ENKS (Suriye’de Barzani’ye yakın Kürt partilerinin çatı kuruluşu) yetkililerine hükümette görev almalarını önerdi.
Bu siyaset Suriye kadar Türkiye’nin de lehine. Aslında PYD Suriye Kürtleri tarafından tutulan ve desteklenen bir örgüt değil. Ama aksine Barzani sevilir. PYD silah bıraktıktan sonra zayıflayacak. Barzani’nin öne çıkarılması PYD’ yi daha da etkisizleştirecektir. Barzani’nin güçlenmesi, Öcalan’ın Ankara karşısındaki pozisyonunu da zayıflatacak.
Bir diğer kazanan Demirtaş. Dem yönetimi Kandil’in çizgisini benimserken, Demirtaş Öcalan’a yakın vaziyet aldı. Ne Demi ne gösterileri ne PYD’yi ne de Abdi’yi desteklemedi. Bu tavrı Demirtaş’ın önümüzdeki 3-4 ay içinde tahliye edilerek sahalara sürülmesini sağlayacak.
Türkiye ile arasındaki en büyük problemini çözen ve istikrarlı Suriye hedefine yaklaşan ABD, anlaşmanın bir diğer kazananı. ABD Ortadoğu’da Türkiye ile birlikte hareket etmeyi planlıyor. Terör devleti varlığını koruduğu sürece, bu mümkün değildi. Türk-Amerikan ilişkilerinin süratle iyileştiğini ve iki ülke arasındaki sorunların teker teker çözüldüğünü göreceğiz.
Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar
- nefarkeder
Bu kafayla bir iki yüz yıl içinde Türkiye'deki Türkler de tıpkı Afganistan'da, Irak'ta ve Suriye'de olduğu gibi bir azınlığa dönüşür.
- Alp Demir
Türkiye'nin lehine olacak tek bir sonuç vardı ve o da olmadı. Bütün PYD/YPG/PKK'lıların gebertilmesiydi. Olmayacağını biliyorduk, zira bu iktidarda böyle bir irade yok. CHP gelse onda hiç yok. Bu işler böyle çözülmez. Bunlar zaman içinde daha önce nasıl yüz kere hortladıysa, yine hortlar. Bu defa Barzani üzerinden hortlar. Nereden hortladığının hiç bir önemi yok. Ama hortlayacaktır. Türkiye'de kürt seçmenin yarısına yakını PKK zihniyetindedir ve bunlar bu zihniyetlerini değiştirmiyorlar. Sorun olduğu gibi yerinde sayıyor.
