Köşe Yazısı

Suriye, SDG, PKK

Alparslan Türkoğlu
Alparslan Türkoğlu
4 dk Sesli Dinle 0

Önümüzdeki hafta devrimin 11. ayı doluyor. On bir ayda çok mesafe aldı Suriye. Zira Şam’da ülkesini ayağa kaldırmak isteyen bir lider ve kadro var. Bu kadro aşağı yukarı her konuyu Türkiye ile istişare ediyor. Şara geçmişte cihatçı ve siyasal İslamcı olmasına rağmen milliyetçi politikalar uyguluyor. Devletin ismi olarak Suriye Cumhuriyeti veya Suriye İslam Cumhuriyeti alternatifleri seçilmedi. Suriye Arap Cumhuriyeti tercih edildi hem de SDG’ nin bu ismi kırmızı çizgisi olarak ilan etmesine rağmen.

Üst düzey yöneticilerin büyük kısmı, Esat zamanında da görevde olanlardan ve Esat’la ters düşüp sürgüne giden milliyetçi/Nasırcılardan oluşuyor. Cihatçılar genelde orduda görevlendirildiler. Orduda Türkiye’ye bağlı olanlardan sonra en etkili grup olan cihatçılar, tek parça değiller. Aralarında tarikatçı örgütlerde var tarikata bağlanmayı küfür olarak görenlerde. Müşterekleri Şara. Şarayı lider olarak kabul ediyorlar.

Bununla birlikte cihatçılar içinde Şara’ya olan muhalefet ve yöneltilen eleştiriler her geçen gün artıyor. Şara’nın Trump’la, Macron’la, kısaca emperyalist batılı liderlerle görüşmesini, BM’de konuşma yapmasını teslimiyet olarak gören cihatçıların sayısı az değil. Şara, Gazze çözüldükten sonra İsrail’le İbrahim anlaşması imzalamak niyetinde. Bunu yaparsa cihatçılarda ekseriyeti yitirebilir. İktidar mücadelesi yaşanabilir.

Suriye’nin diğer devletlerle ilişkileri ve ekonomisi giderek iyileşiyor. Etnik gruplar arasında meydana gelen çatışmaların ülke sathına yayılmadan bastırılması ve İsrail’in hava saldırılarının son bulması yatırımcıların ülkeye güvenmesini sağladı. Bunlara rağmen sığınmacıların ekseriyeti Suriye’ye dönmüyor. Türkiye’den dönenlerin sayısı 600 000’i bulmadı. Yaza kadar ciddi geri dönüş olmaz. 2026 yazında geri dönüşler yoğun olsun istiyorsak, sığınmacılara verilen imtiyazları iptal etmeliyiz. Geri dönüşleri cazip kılacak teşvik paketleri uygulamalıyız.

Suriye’nin en büyük problemi SDG ile hala anlaşılamamış olması. Bu ihtilaf Terörsüz Türkiye’nin duraklamasının da en önemli sebebi. PKK’nın dün duyurduğu ‘’silahlı güçlerin Türkiye’den geri çekileceği’’ kararından sonra Suriye’de de kısa süre zarfında tam mutabakat sağlanacaktır. Zira netameli konularda taraflar anlaşmışlar. Ulaştığım bilgilere göre ne Türkiye’nin ne SDG’nin ne de Şam’ın istediği olmayacak. Taraflar orta noktada buluşacaklar. Türkiye ve Şam, SDG mensuplarının ferdi olarak orduya katılmalarını istiyordu. SDG topyekun, kütle halinde, Rojova’da görev yapacak bir kolordu olarak katılmayı talep ediyordu

Anlaşmaya göre SDG, 6 tümen halinde orduya katılacak. Bu tümenler Haseke, Rakka, Deyrizor, Halep, Şam ve Süveyda’da görev yapacaklar. Üç tümen; Süveyda, Şam ve Deyrizor, Şam’daki orduya, diğer üç tümen; Rakka, Haseke ve Halep, Halep’teki orduya bağlanacak. Halep’teki ordunun komutanı Türkmen ve ülkücü. Böylece SDG, birbirleriyle emir komuta zinciri olmayan altı parçaya bölünüyor. Bu parçalar farklı coğrafyalarda konuşlandırılıyor. Tümenler farklı ordulara bağlanarak bölünme pekiştiriliyor.

Bu formülü SDG’de kabul ediyor zira Rojava’yı oluşturan üç eyaletin askeri kontrolü farklı ordulara da bağlanmış olsalar SDG’de kalıyor. İlaveten SDG’ ye merkezi hükümette iki güçlü bakanlık, cumhurbaşkanı yardımcılığı ve bakan yardımcılıkları veriliyor.

Suriye, Esat dönemindeki gibi, 14 eyalete bölünüyor. Valiler tarafından yönetilecek olan eyaletlerin özerkliği olmuyor. Halk il genel meclisi üyelerini, il genel meclisi üyeleri geniş yetkileri olan valiyi seçiyor. Referanduma sunulacak nihai anayasada ‘’minimum üç komşu eyalet birleşirse, o eyaletlerde halk oylaması yapılarak  özerklik ilan edilebilir’’ hükmü koyuluyor. Özerk bölgeye ayrı ordu kurma hakkı tanınmıyor.

Şam, anayasada bu madde olsa bile özerklik kurulamayacağı fikrinde. Zira Rakka’nın %85’inden, Deyrizor’un %90’ından fazlası Arap. Haseke yarı yarıya. Bu kompozisyondan özerklik çıkmaz diye düşünüyorlar. SDG’liler ise, Türkiye’nin kontrolüne geçtikten sonra göç eden Kürtler geri dönünce, Afrin de ekseriyeti sağlayacaklarından eminler. Halep’te seçimleri ittifaklar yaparak kazanabileceklerini düşünüyorlar.

Halep eskiden Türk ağırlıklıydı. Şimdi Araplar en kalabalık grup. Kürtler ikinci sırada, Türkmenler iyice azaldılar. Eğer geri dönüşler hızlanmazsa bu tablo değişmez. Halep’te son zamanlarda güvenlik güçleriyle SDG arasında meydana gelen çatışmalarda gelecekteki hesaplarla ilgili. Şam’ın açıklamasına göre; Halep ile Rojova arasında, en genişi kamyon alabilen, en darına sadece küçük çocukların girebildiği bir sürü yer altı tüneli var. Rojova’daki kentler, tünellerle birbirlerine ve Irak’ın Gara dağındaki PKK mağaralarına bağlanıyormuş. Olası bir Türkiye ve/veya Suriye müdahalesinde SDG’nin en büyük kozu bu tünellermiş. 

SDG yöneticileri seçimlerde Nusayri, Dürzi, Hıristiyan ve seküler Araplarla ittifak kurabileceklerini, bu kesimlerin kendilerini cihatçılara tercih edeceğini düşünüyor. İlaveten hiçbir zaman Şam’a bağlanmayı hazmedemeyen Halep halkının özerklikten yana tavır alacağı kanaatindeler. Planları tutarda Halep’i kazanırlarsa, geniş topraklara sahip bir özerk bölge kurabilirler. Bu planlar anlatıldığında makul gelse bile bence çok romantik. Suriye’de demokrasi ve gerçek manada seçim olmaz. En fazla demokrasi varmış gibi yapılır. Son sözü askeri olarak daha güçlü olan ve güçlü devletlerin desteğini alan söyler.

Halen mutabakat sağlanamayan konularda halledildikten ve Ankara’nın onayı alındıktan sonra SDG ile Şam’ın anlaştıkları duyurulacak. Bu gelişmeden sonra Suriye’de ekonominin toparlanması ve uluslararası topluma entegrasyon hızlanır. Terörsüz Türkiye süreci de önemli bir kilitten kurtulmuş olur.

Bu Yazıyı Paylaş