Suriye seçim sonuçları
24 Mayıs’ta Suriye seçimlerinin son etabı yapıldı. Suriye parlamentosunda 210 milletvekili olacak. Bu vekillerin 140’ı iki dereceli seçimlerle, halk tarafından belirlenecek. 70’ini Şara sivil toplum kuruluşları, etnik grupların temsilcileri, sendikalar, akademi ve kanaat önderleriyle istişare ederek atayacak.
Seçimlerin 5 Ekim’de yapılan ilk etabında 121 vekil seçildi. Türkmenler üçü Halep, biri Lazkiye ve biri Humus’tan olmak üzere, üçü ülkücü, toplam 5 milletvekili çıkardılar. Afrinden seçilen üç vekilin üçü de Barzani taraftarı Kürt. Kürtler seçimlerin ilk etabında, Halep’in merkezi de dahil olmak üzere, başka milletvekili çıkaramadılar. Bu sonuçlar bile Türkiye’nin Afrin’de etnik dönüşüm yaptığı ve halka zulmettiği iddialarını ve Kürtlerin PKK’yı desteklediği savını çürütmeye yeter.
Seçimlerde hezimete uğrayan Şara’nın partisi HTŞ’de, diğer partiler gibi, bağımsız adaylarla katıldı seçimlere. Kazanan adayların ezici çoğunluğu Şara taraftarı milliyetçi ve muhafazakar isimler. Yani halk Şara’ya destek verirken, selefi görüşteki radikal siyasal İslamcı HTŞ’yi sandığa gömdü. Uluslararası gözlemcilere göre seçimler oldukça demokratik ortamda yapıldı. Şara’nın en güçlü rakiplerinin ve Esat destekçilerinin milletvekili seçilebilmeleri bu tespiti doğruluyor. Süryaniler ve Ermeniler dışındaki etnik gruplar vekil çıkardılar.
Seçimlerin ikinci etabı Mart’ta Rakka ve Deyrizor’un PYD’den kurtarılan kısmında yapıldı. PYD’nin gösterdiği Arap ve Kürt adaylar seçimlerde varlık gösteremedi. Seçilen altı vekilin tamamı Şara taraftarı Arap.
On bir milletvekilinin seçileceği 24 Mayıs seçimleri Haseke(4), Kamışlı (5) ve Kobani’de (2) yapıldığından ülkemiz açısından çok önemliydi. Seçimlere katılım oranları oldukça yüksekti: Kamışlı %75, Haseke %92 ve Kobani %95. Seçimlerin emniyet açısından yapılabilir olduğuna Şam ve YPG’nin (PYD’nin askeri kolu. Orduya entegrasyon süreci devam ediyor.) birlikte karar vermelerine rağmen PYD seçimleri boykot etti.
PYD’ ye göre seçimler bölgesel bazlı değil etnik bazlı olmalı. Onlara göre Suriye nüfusunun %20’si Kürt olduğundan (Gerçek oran %8’i geçmez.) Kürtlere 40 milletvekili kontenjan tanınmalı. Kürtler vekillerini seçip Şam’a bildirmeli. Şara’da 14 milletvekilini Kürtler arasından seçmeli. PYD’nin önerdiği sistem Lübnan’dan bile daha bölücü. Birleştirici değil ayrıştırıcı.
PYD resmen boykot ettiği seçimlere fiilen bağımsız adaylarla katıldı. Pratikte değişen bir şey olmadı zira boykot etmeseydi de seçimlere bağımsız adaylarla katılacaktı. Suriye’de halen BAAS döneminden kalan yasalar geçerli olduğundan partiler seçimlere katılamıyorlar.
11 milletvekilinin altısını Araplar beşini Barzani taraftarı Kürtler kazandı. Bölgeyi 12 senedir idare eden PYD bir milletvekili bile çıkaramadı. Seçimlerden sonra PYD’liler sokaklara dökülerek Kobani’den seçilen iki vekilden birinin Arap olmasını protesto ettiler. ‘’Nasıl olurda halkının %90’dan fazlasının Kürt olduğu Kobani’de Araplar vekil çıkarır?’’ diye. Oysa nüfuslarının toplamı Kobani kadar olan, Kobani’ye bağlı iki nahiyede, Araplar mukim.
Suriye’ye defalarca gittim. Her tarafını gördüm. Ordumuz Suriye’ye girdikten sonraki Kurban Bayramlarının tamamını orada geçirdim. Sahayı çok iyi bilen biri olarak her zaman PYD’nin askeri olarak sanıldığı kadar güçlü olmadığını ve Kürtler tarafından desteklenmediğini savundum. Gelişmeler tespitimi doğruladı.
Bundan sonra doğru adımlar atılırsa PKK-PYD daha da zayıflar. Akçakale sınır kapısının açılması önemli bir adım. Bunu diğer sınır kapılarının açılması izlemeli. Pasaportsuz geçişler serbest bırakılmalı. Her sene iki milyar dolar civarında ihracat yapan Türkiye Giyim Sanayicilerinin önerdiği sınırın iki tarafında tekstil üretim havzaları oluşturma önerisi hayata geçirilmeli. Türkiye askeri operasyonlarla DEAŞ ve PKK’dan kurtardığı bölgelerde takip ettiği stratejiyi Haseke, Kamışlı ve Aynelarap’ta da uygulamalı.
Türkiye kurtardığı bölgelerle komşu olan ilçelere valiliği gelmiş tecrübeli kaymakamlar atadı. Bu yaklaşım, bahse konu üç yerleşim birimini kapsama dahil ederek sürdürülmeli. Şam’ın katı milliyetçi politikalar izlemesi etnik milliyetçileri güçlendirebilir. Mesela bu merkezlerde tabelalardaki Kürtçe yer isimlerinin kaldırılması yanlış. Türkiye kurtardığı bölgelerde böyle yapmadı. Arapça-Kürtçe tabelaları korudu. İhtiyaç olan yerlere Türkçe tabelalar koydu.
Kürtçe eğitimin biranda yasaklanıp Kürtçenin haftada iki saat verilecek seçmeli derse dönüştürülmesi yanlış. Türkiye bunu da yapmadı. Türkçe ve Türkçe-Arapça eğitim veren iki farklı konsepte okullar açtı. Üniversite eğitiminde Türkiye ve Arap ülkeleri revaçta olduğundan, Kürtçe eğitim veren okullara ilgi her sene biraz daha azaldı. Yasaklanan şeyler ilgi çeker. PKK-PYD’ye kullanacağı koz, kaşıyacağı yara verir.
Kuzey Suriye’yi Kuzey Irak’a bağlayan sınır kapısının açık olması, sınırın Irak tarafındaki Sincar PKK’nın kontrolünde olduğundan güvenliğimiz açısından riskli olabilir. PYD Irak’taki PKK’lılardan ve PKK’lılar PYD’den destek alabilir. Bu nedenle Terörsüz Türkiye Süreci kapsamında, Sincar’ın Irak’ın, bu olmuyorsa Bölgesel Yönetimin kontrolüne geçmesi sağlanmalı. Bu olduğunda aleyhimize olan durum lehimize dönecek. Suriye ile Irak’ın ilişkilerinin gelişmesi kalkınmaya vesile olacak.
Parlamento, 8 Haziran’da, Şara’nın atayacağı yetmiş milletvekilinin de katılımıyla 237 mevcutla açılacak. (Dürzilerin çoğunlukta olduğu Süveyda da seçim yapılamadı.) Şara’nın atayacağı milletvekilleri içinde olabildiğince Türkmen ve Türkiye taraftarı Suriye vatandaşı olması için yoğun diplomasi ve kulis yapılmalı. Bu parlamento ‘’kurucu meclis’’ görevi göreceğinden son derece önemli işlevi olacak. Yüzlerce kanun çıkaracak.
Hatırlatmak isterim ki, çok stratejik ve akıllıca bir kararla Kürtlere tanınan haklar, hala Kürtlerden daha kalabalık olan, Arap Baharının ilk gününden itibaren BAAS rejimine tavır alan ve zaferde en büyük pay sahibi olan Türkmenlere tanınmadı. Bu konuda dış politikamızın belirlenmesinde etkili olan Hakan, Kürşat, Çağrı ve İlyas Beyleri göreve davet ediyorum.
Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar
- İbrahim Özgünseven
Haklısınız . . .
