Suudi Arabistan- BAE Mücadelesi
Arap Baharı, kurulduklarından beri iyi ilişkilere sahip olan Suudilerle Emirlikleri birbirlerine daha da yakınlaştırdı. Adeta kader birliği yaptılar. İki rejimde tehdit altındaydı. Öncelikle, ülkelerin takip ettikleri siyasetleri değerlendirirken göz önünde bulundurmamız gereken bir gerçekliği ifade etmek isterim. Hanedanlar için hanedanın geleceği önemlidir. Vatan, millet, devlet hanedandan daha sonra gelir.
Kuveyt ve Umman kaynaklarını halka daha fazla aktararak devrim olmasını önlediler. Katar halka daha fazla kaynak aktarmanın yanında Müslüman Kardeşlere kol, kanat gererek, devrimci grupları finanse ederek kendini korudu. Katardan başka destekleyenleri olmayan devrimcilerin ve cihatçıların Katar’ı yöneten hanedanı devirmeleri mantıklı olmazdı.
Kralları çok yaşlı ve hasta olduğundan genç, hırslı, iddialı ve üstelik arkadaş olan veliahtlar tarafından idare edilen Suudi Arabistan ve BAE hem halka kaynak aktardılar hem de diğer ülkelerde kendilerine yakın bulduklarını desteklediler. Tehlikeli gördüklerine karşı tavır aldılar. ‘’Sıkı Müttefik’’ ifadesinin hakkını verdiler.
BAE ve Suudi orduları en modern silahlara sahipler. Amerikalı subaylar tarafından eğitilmişler ama güçlü değiller. Zira orduları, çoğu Afrika’dan getirilmiş paralı askerlerden oluşuyor. Paralı askerler savaşmaz. Savaşıyor gibi yapar. Ortada bir vatan, dava ve ideal yoksa hiç kimse, askerler bile diktatörler için ölmez. Saddam’ın ve Kaddafi’nin akıbetleri ortada.
BAE ordu kurarken ilginç bir yöntem belirledi. İyi ilişkilere sahip oldukları, finansal olarak destekledikleri, madenlerini işlettikleri Sudan’ın Devlet Başkanı El-Beşir’le, Hızlı Destek Birlikleri adında, masraflarını BAE’nin karşıladığı seçkin askerlerden oluşan ayrı bir ordu kurması konusunda anlaştılar. Bu ordunun en eğitimli askerleri BAE ordusuna alındı. Bugün itibariyle BAE ordusundaki askerlerin %70’den fazlası Sudanlı.
Ordularının zayıf olduklarının farkında olan veliahtlar Arap dünyasındaki en güçlü orduya sahip olan Mısır’da, göstericileri destekleyerek ve GK Başkanı olan Sisi ile anlaşarak Mursi’yi devirdiler. Bu ilk operasyondan sonra ittifaka Mısır’da katıldı.
Müttefikler neredeyse Arap ülkelerinin tamamında harekete geçtiler. Libya’da Hafter’i, Irak’ta Haşdi Şabi’ye karşı, Sadr’ı ve Sünni partileri, Lübnan’da Hizbullah’a karşı Hariri’yi, Yemen’de Husilere karşı önce Salih’i o öldürülünce Hadi’yi, Tunus’ta NAHDA’ ya karşı laikleri, Suriye’de Esat’a karşı cihatçıları ve Filistin’de HAMAS’a karşı Abbas’ı desteklediler. Askeri yöntemleri ve maddi imkanlarını kullanarak sonuç almaya çalıştılar. Yeri geldiğinde emperyalist ülkelerle hatta İsrail’le ittifak kurmaktan çekinmediler.
Başlangıçta başarılıydılar. Sudan’da gösterileri bastıramayan ve kargaşayı önleyemeyen Beşir’i devirdiler. Irak ve Lübnan’da destekledikleri gruplar seçimleri kazandı. Tunus’ta NAHDA’yı tasfiye ettiler. Hafter başkent dışında Libya’nın tamamını ele geçirdi. Husiler geriletildi. Esad sadece Şam ve çevresini kontrol edebiliyordu.
Suudi-BAE ittifakı için sonun başlangıcı Katar operasyonu oldu. El attıkları her yerde karşılarına çıkan emiri değiştirmek için Katar’ı ablukaya aldılar. Ama Türkiye ve İran’ın ablukayı delmek için hava köprüsü kurmaları nedeniyle muvaffak olamadılar. Ardından bütün başarılar başarısızlığa dönüştü. Ellerinde sadece Mısır, Tunus ve üçe bölünen Yemen’de kontrol ettikleri toprak parçaları kaldı.
Hem başarısızlıklar hem de BAE’nin radikal hareketleri ve kıyıcılığı ayrılığı getirdi. Suudiler harcadıkları parayla elde ettiklerini karşılaştırdıktan sonra, kaynaklarını Arabistan’ın kalkınmasına harcamaya karar verdiler. Bu karardan sonra Mısır da kendisi için hayati önemde olan komşuları Libya ve Sudan dışında yurtdışı operasyonları durdurdu. Libya’da Hafter’i desteklemeye devam ederken, Sudan’da Rusya ve BAE’nin desteklediği Hızlı Destek Birliklerine karşı Türkiye’nin arkaladığı Sudan ordusundan yana tavır aldı.
Suudi Arabistan ile BAE ilk fikir ayrılığını Yemen’de yaşadılar. Suudilerin desteklediği, Yemen’i 31 seneden uzun süre yöneten Abdullah Salih Şii-Zeydi’ydi. Zaten hem siyaseten Suudilere yakın pozisyon aldığı hem de Zeydi olduğu için ülkeyi bir arada tutmayı başarmıştı. Saddam Kuveyt’i işgal ettiğinde Riyad Kuveyt’ten, Sana Irak’tan yana tavır alınca Yemen’de karışıklıklar başladı.
Suudilerin amacı, Salih’e bağlı hükümet güçleriyle Husileri anlaştırarak öncekine benzer bir düzen kurmaktı. Husilerin her istediklerinde füzelerle Riyad’ı vurmaslarından rahatsızdılar. Oysa BAE eski düzenin geri gelmesini istemiyordu. Salih Suudilere yakındı. BAE’ye yakın değildi. BAE, Yemen’e Sudan kökenli çok fazla asker göndererek, kendine bağlı grupları, Suudilere bağlı olanlardan ayırdı. Husilere katliamlar yaptırdı. Ülkenin bir kısmını işgal etti. Böylece Yemen fiilen üçe bölündü.
Bir diğer fikir ayrılığı Sudan’da yaşandı. Beşir, gösterileri durduramadı. İsyanları bastıramadı. İstikrarı sağlayamadı. BAE’nin bütün taleplerini yerine getiremedi. Çinli ve Türk firmalarını destekledi. Hepsinden önemlisi Sevakin adasını Türkiye’ye verdi. Bu nedenlerle ordunun ve Hızlı Destek Birliklerinin birlikte düzenledikleri darbeyle devrildi. İlerleyen süreçte ordu ile birliklerin anlaşmazlığa düşmesi üzerine iç savaş başladı. Riyad iç savaşın çıkmasından BAE’yi sorumlu tutarak Sudan’daki faaliyetlerini sonlandırdı.
BAE uzlaşma gözetmiyordu. Yerli halka özellikle siyahilere karşı kıyıcıydı. Sudan’daki madenlerinin ve petrol sahalarının çoğunu ele geçirmiş, son derece ilkel usullerle işletiyor daha doğrusu yağmalıyordu. İşgaller, isyanlar, iç savaşlar Suudiler için sadece masraf kapısıyken, BAE için başarılı olunduğunda muazzam tutarda gelir demekti.
İki devlet önce birbirlerine mesafe koydular. Sonra Libya ve Yemen gibi memleketlerde karşı karşıya geldiler. Suudilerle ve Mısır’la olan ittifakı bozulduktan sonra zayıflayan ve bu zayıflığını kapatmak için daha kıyıcı olan BAE, Sudan Darfur’da binlerce masumu katlettirerek düşmanlarına göz dağı verdi.
Darfur bir milat oldu. Daha öncede başta Katar, Mısır ve Suudi Arabistan olmak üzere, Arap ülkelerinde, BAE’yi eleştiren makaleler ve haberler yayınlanıyordu. Darfur’dan sonra bu haber ve makalelerde patlama yaşandı. İthamlar ağırlaştı. Emir ve ailesinin skandalları yazılmaya başlandı. Ve nihayetinde Suudi veliahdı Beyaz Saray’da Trump’a basın toplantısında yani herkesin huzurunda ‘’Sudan’ı (yani BAE’yi) mercek altına alın’’ dedi.
Bu örnek, çok istisnai durumlar dışında devletlerin ebedi dostlukları ve düşmanlıkları olmayacağını gösteriyor. BAE, en büyüğü ve güçlüsü Abu Dabi olan yedi emirlikten oluşuyor. Diğer emirlikler Abu Dabi gibi petrol zengini değiller. Abu Dabi onları finansal olarak destekliyor. Onlarda Abu Dabi emirini kralları olarak kabul ediyorlar.
BAE mevcut siyasetini sürdürürse, başta en güçlü ikinci emirlik olan Dubai olmak üzere emirliklerle sorunlar yaşayabilir. Ülke bölünebilir. Zira Dubai’nin başlıca gelir kaynakları turizm, serbest ticaret, ihracat ve lojistik. Abu Dabi’nin siyaseti Dubai’nin gelirlerinde dramatik düşüşlere yol açabilir. BAE, ya hırslarından vaz geçerek geri adım atacak ya da giderek yalnızlaşacak
Bu arada BAE’nin istese bile Sudan politikasını değiştirmesi çok zor. Zira BAE ordusu Hızlı Denetim Birlikleri mensuplarından oluşuyor. BAE ihtilal dahi yaşayabilir.
