Köşe Yazısı

Türkiye Kore’ye Neden Asker Gönderdi?

Alparslan Türkoğlu
Alparslan Türkoğlu
4 dk Sesli Dinle 0

17 Eylül Menderes’in 16 Eylül Zorlu ve Polatkan’ın idam edilmelerinin yıl dönümü. Üçü birbirinden değerli bu devlet ve dava adamlarını minnet ve rahmetle anıyorum. Fikirlerine itibar ettiğim, tespitlerinden yararlandığım okurlarımdan bazıları DP’nin Kore’ye asker göndermesini yanlış buluyorlar. Ban aynı kanaatte değilim. Bu vesileyle fikir ve tespitlerimi bir makalenin izin verdiği ölçüde okurlarımla paylaşmak istedim.

1945 senesinin başında Roosevelt, Churchill ve Stalin Yalta’da bir araya gelerek savaştan sonraki dünyayı şekillendirdiler. Savaş henüz bitmemişti ama müttefiklerin zaferiyle sonuçlanacağı kesinleşmişti. Stalin 10 Şubattaki toplantıda Türkiye konusunu gündeme getirdi. Stalin’in talebi Boğazlarda üs ile Kars, Iğdır ve Ardahan’ın Sovyetlere verilmesiydi.

Stalin, Montrö anlaşmasından olan rahatsızlığını ‘’Türklerin eli Sovyetlerin boğazındadır ve bu durum kabul edilemez’’ cümlesiyle ifade etti. Stalin’e göre, Almanya’ya son ana kadar krom sevkiyatını kesmeyerek savaşın en az bir yıl uzamasına ve milyonlarca askerin ölmesine sebep olan Türkiye cezalandırılmalıydı.  

Konferansta Türkiye’nin Batı blokunda kalmasına karar verildi. Bu şartla Stalin’in isteklerine makul yaklaşıldı. Olur denmedi, itirazda edilmedi. Olabileceği ima edildi. Bu gelişmeden sonra SSCB Türkiye’ye nota vererek boğazlarda üs ve Kars ile çevresini talep etti.  Bu talep her fırsatta ısrarla tekrarlandı. 

Yalta’daki müttefiklik ve dostluk havasının dağılması uzun sürmedi. Kızıl Ordu Balkanları, Baltıkları, Doğu Avrupa’yı, Doğu Almanya’yı, Avusturya’yı ve İran’ın kuzeyini işgal etti. Başlangıçta Nazilere karşı yapıldığı ve geçici olacağı düşünülen bu işgallerin kalıcı olacağının anlaşılması ve Sovyetlerin Yalta’da Batının payına düşen Yunanistan’da komünistleri sahaya sürerek iç savaş başlatması, Batıyı teyakkuza geçirdi.

Türkiye hem savaştan önce hem de savaş esnasında denge politikası takip etmişti. Ankara’nın krom sevkiyatını durdurması mümkün değildi zira Bulgaristan ve Yunanistan’ı işgal eden Almanlarla komşuyduk. Bize kesinlikle saldırırlardı. Ordumuz çok zayıftı.

Türkiye, Stalin’in talepleri olmasaydı denge politikası takip etmeye devam ederdi. Stalin, yanlış politikasıyla, Türkiye’yi Batı’yla bütünleşmeye mecbur bıraktı. Güdümlü de olsa demokrasiye geçiş, özel sektörün gelişmesini engelleyen yasaların değiştirilmesi, dini alanda sağlanan rahatlamalar, köy enstitülerinin kapatılması, genel af ve devletin milliyetçilik anlayışının revize edilmesi (antiemperyalist milliyetçilikten antikomünist milliyetçiliğe, sekülerlikten dini dikkate alan milliyetçiliğe geçiş) gibi uygulamalar Batı’yla bütünleşme çabasının sonucudur.   

Batı Bloku talep ettiği uygulamaları anında, itiraz etmeden ve sorgulamadan yapan Türkiye’yi ‘’hür dünyanın’’ bir parçası olarak kabul etti fakat ABD-İngiltere çekişmesi nedeniyle NATO’ya almadı. İngiltere henüz havlu atmamıştı. Hala süper güç refleksleriyle hareket ediyordu. NATO’nun Beyaz Sarayın kontrolünde olmasından rahatsızdı ama ABD çok güçlü olduğundan yapabileceği bir şey yoktu.

İngiltere bu sorunu çözmek için ‘’Ortadoğu NATO’su’’ projesini geliştirdi. İngiltere, Türkiye, Mısır, İran, Irak, Ürdün, Suudi Arabistan ve Lübnan NATO’yla aynı işlevi Ortadoğu’da görecek bir teşkilat kuracaklardı. NATO’nun patronu Amerika’ydı. İngiltere Ortadoğu NATO’sunun liderliğini üstlenerek süper güç pozisyonunu koruyacaktı. Londra bu stratejisinden dolayı Türkiye’nin NATO’ya üye olmasını engelliyordu.

Batı’nın güvenlik şemsiyesi yani NATO üyeliği olmadan hür dünyanın parçası olmak, Türkiye’nin sorunlarını çözmüyordu. İlaveten Türkiye geleceğini Batı’da görüyor, Ortadoğu NATO’suna sıcak bakmıyordu. Dolayısıyla NATO’ya girebilmek için, İngiltere’nin blokajının aşılmasını ve ABD’nin ağırlığını koymasını sağlayacak bir hamle yapılmalıydı.

Çin’de iç savaşın komünistlerin zaferiyle sonuçlanması, Çin ordusunun Doğu Türkistan ve Tibet’i işgal etmesi, Kızıl orduların Kore’nin tamamını ele geçirmeleri ve Fransa’nın kontrolündeki Güney Vietnam’a saldırmaları Ankara açısından NATO üyeliğinin önemini ve aciliyetini arttırdı.

Vaziyet buyken 14 Mayıs 1950 seçimlerini Demokrat Parti kazandı. Celal Bayar cumhurbaşkanı, Adnan Menderes başbakan oldu. Devir teslim töreninden sonra baş başa kahve içerlerken İnönü Bayar’a mahrem devlet konularını aktarır. Bayar İnönü’ye tek bir soru sorar: ’’NATO’ya neden girmediniz?’’ İnönü’nün yanıtı nettir: ’’Aldılar da mı girmedik Celal Bey?’’

Amerika’nın, Kore’nin tamamını zapt eden Çin ve SSCB destekli komünistlere karşı askeri operasyon yapmaya karar vermesi, Ankara’ya arayıp ta bulamadığı fırsatı verdi. Kore’ye asker gönderilecek, hür dünyayla kader birliği yapılarak Türk ordusunun güçlü olduğu gösterilecek ve NATO’ya girilecekti. Ne Amerika’nın ne de Avrupa’nın Türkiye’den böyle bir beklentisi yoktu. Ama Türkiye bu hamleyi yapmasaydı Sovyet tehdidinden kurtulamayacaktı. Kore savaşı Türkiye’nin NATO’ya girmesinin yanında SSCB’yi saldırgan politikalar izlemekten vaz geçirdi. Zira Batı, Sovyetlerin daha önceki işgallerine askeri olarak mukabele etmemişti. Batılıların Kore’ye asker çıkararak Kızıl Orduyu püskürtmesi, Stalin’e artık meydanın boş olmadığını gösterdi.

Muhalefette Kore’ye asker göndermeye karşı değildi. İnönü meclisin onayı alınmadan hükümet kararıyla asker gönderilmesini eleştirdi. Meclisin %90’dan fazlası Demokrat Partiliydi. Yani meclise tezkere gönderildiğinde de sonuç değişmeyecekti. Menderes, İnönü’nün meclise başvurulmasını, ‘’kendisinden akıl alınması’’ gibi sunacağından, demokratların acemi oldukları ve inisiyatif alamadıkları propagandasını yapacağından emindi. Kore savaşı sayesinde NATO’ya girilecek ve başarı CHP ile bölüşülmeyecekti. Böylece DP vatandaş nazarında dış politikada da rüştünü ispat edecekti. Bu nedenle hükümet kararıyla yetinildi.

Türkiye’nin NATO’ya girmesi ve Ortadoğu’da Batı karşıtı darbelerin birbirini izlemesi, İngiltere’nin Ortadoğu NATO’su fikrini bitirdi. İngiltere zorda olsa süper güç olmadığını içselleştirdi.

Bu Yazıyı Paylaş