Köşe Yazısı

Ortadoğu Kaynıyor: Gazze, İran, Pakistan ve BAE

Alparslan Türkoğlu
Alparslan Türkoğlu
4 dk Sesli Dinle 0

Ortadoğu’da artarda ülkemizi derinden etkileyen ve gelecekte de etkilemeye devam edecek olan çok önemli gelişmeler oluyor. Doğal olarak bizi en çok etkileyen Suriye’ye öncelik verdiğimizden diğer gelişmeleri gözden kaçırabiliyoruz. Bu makalemde önemli gelişmelerin altını çizeceğim.  

Trump Gazze’de planın ikinci aşamasına geçildiğini açıklayarak Tayyip Beyi kendisinin başkanlık edeceği Gazze Barış Kuruluna ‘’Yönetici Üye’’ olarak davet etti. Hakan Fidan ilan edilen yürütme kurulunda yer aldı. Her iki gelişmede İsrail’in şiddetli muhalefetine rağmen gerçekleşti. Suriye’de de İsrail’in muhalefetine rağmen ordu ilerliyor, SDG geriliyor. ABD arabuluculuk yapmakla yetiniyor. Çatışmalara müdahale etmiyor.

Gazze adım adım, İsrail’in istediği her şeyi yapabildiği bir yer olmaktan çıkıyor. Trump, planın bir gereği olarak, Amerikalı bir tüm generali barış gücü komutanı olarak atadı. İkinci aşamada İsrail Gazze topraklarının tamamını boşaltacak. Artık Gazze’ye operasyon yapamayacak. Tespit ve şikayetlerini barış gücüne iletmekle yetinecek. HAMAS silahları bırakacak. Gazze’nin güvenliğini barış gücü sağlayacak. Mehmetçiği Gazze’ye İsrail’e rağmen, barış gücünün bünyesinde sokabilirsek 107 yıl önce çıkarıldığımız topraklara geri dönmüş olacağız.

Gazze’nin iki mağlubu var: İsrail ve HAMAS. İki tarafta hedefine ulaşamadı. Gazze’nin mazlumlarıysa, katledilen on binler ve yokluk içinde yaşamaya çalışan yüz binler. Ateşkese kadar her şey daha kötüye gidiyordu. Ateşkesten sonra her şey iyiye gidiyor. İsrail Trump’a tesir edemediğinden süreci yavaşlatmaya çalışıyor. Trump kasımdaki seçimleri kaybederse topal ördeğe dönüşecek ve İsrail hedeflerine ulaşabilmek için uygun zemini bulacak. Bunu ümit ediyorlar.

İran’da müdahale kesinleşmiş gibiydi. İki gelişme müdahaleyi engelledi. Amman’daki görüşmelerde ilerleme kaydedilmesi ve bu kapsamda idamların durdurulması ilk, Rusya’nın İsrail’le iletişime geçerek uzun menzilli ve nükleer başlık taşıyabilen füzelerden İran’a verildiğini bildirmesi ikinci gelişmeydi. İsrail ve İran Rusya’ya ilk saldırının kendilerinden gelmeyeceğini ve kendilerine saldırılmadıkça saldırmayacaklarını garanti ettiler. Bu gelişmeden sonra Netanyahu Trump’tan saldırıyı ertelemesini rica etti. ‘’Neden erteleme?’’ derseniz, füze savunma sistemlerini güçlendirecekler. Demir kubbelerini takviye edecekler.

Müdahalenin yıkıcı olması bekleniyordu. Bu durumda milyonlar sınırımıza yığılacaktı. Taşıyamayacağımız bir yükle karşı karşıya kalacaktık. Ekonomimiz muhtemelen çökecekti. Çevredeki ülkelerde de büyük sorunlar ve taşınamaz yükler oluşacaktı. Dolayısıyla müdahale olmaması çok hayırlı oldu.

Çözüm tarafların anlaşmasından geçiyor. Aksi halde İran krizden asla çıkamaz. Ama üç ama altı ay sonra bir sebeple gösteriler başlar ve onlar bastırılır, bir süre sonra yine başlar, bu döngü rejim devrilene kadar sürer. Oysa anlaşılırsa İran nükleer çalışmalarından vaz geçecek ki bu Türkiye için büyük bir riskin sonlanması demek. Ambargo kalkınca ekonomi iyileşir ve halk rahatlar. Petrol ve gaz ihracatı artacağından piyasada fiyatlar düşer. İran’la ticaretimiz katlanarak artar.

Amerika’nın şartlarından biri dini liderliğin yetkilerinin bir kısmının seçilmişlere devredilmesi. Bu olursa İran gerçekten normalleşebilir. Ama güçlü ihtimal rejimin şu an geri adım atması ve işler yoluna girdikten sonra genişleme siyasetine geri dönmesidir. Biz bu filmi Obama başkanken izledik. Petrol ihracatı kısa sürede dört kat arttı. İran rejimi ekstra gelirleri halka yansıtmak yerine Şii hilali kurmaya ayırdı.

Bölgedeki bir diğer önemli gelişme, Pakistan ile Endonezya arasında askeri ittifak ilan edilmesi oldu. Suudi Arabistan-Pakistan ittifakından sonra bu ittifak, Pakistan’ın Hindistan savaşından sonra başlattığı siyasetin sonucu. Böylece Endonezya’da nükleer caydırıcılığına sahip oldu. Başta Bloomberg olmak üzere batılı medyaya göre Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan ittifakının imzalanması yani Türkiye’nin mevcut ittifaka katılması an meselesi. Fidan yıllık basın toplantında bu konuyla ilgili soruya cevaben ‘’Görüşmelerde son aşamaya gelindiğini ama henüz imzaların atılmadığını, Erdoğan’ın daha geniş ve güçlü bir konsept hedeflediğini’’ söyledi.

Pakistan’ın nükleer silahları var. Ordusu Türk ordusunda bir tık daha zayıf. Savunma sanayisi bizim kadar olmasa da başarılı. Çin ile birlikte, Çin menşeili motor kullanarak yürüttükleri savaş uçağı (JF-17) üretiminde bir tık önümüzdeler. Mısır, Suudi Arabistan ve Hafter’le JF-17 satışı içeren yüksek tutarlı anlaşmalar imzaladılar.

Suudilerin finansal gücü var. Savunma sanayi projelerine katılmak istiyorlar. Gayeleri, ABD’ye bağımlı olmaktan kurtulmak. Pakistan’ı Hindistan savaşı, Suudileri İsrail’in ABD şemsiyesine rağmen Katar’a saldırması tetikledi. Böyle bir ittifak Türkiye’nin gücüne güç katar.

Ortadoğu’da ocak ayında meydana gelen en önemli gelişmelerden biri, BAE’nin büyük bir bozgun yaşamasıydı. https://www.habererk.com/makale/suudi-arabistan-bae-mucadelesi_307277/ makalemde Suudi ve BAE iş birliğinin nasıl çatışmaya dönüştüğünü özetlemiştim. Bu ayrılığın sonucunda Yemen Husilerin, Suudilerin ve BAE’ye bağlı güçlerin kontrol ettiği üç parçaya bölünmüştü. Geçen hafta İsrail’in desteğini alarak Suudilerin kontrolündeki bölgeyi işgal etmesi, BAE için sonun başlangıcı oldu.

Suudiler; BAE-İsrail ittifakının güney sınırlarına dayanmasını, İsrail’in BAE tarafından finanse edilen Somaliland’ı tanımasını ve BAE’nin Sudan’daki faaliyetlerini güney ve doğu yönlerinden kuşatılma olarak değerlendirdiler. Batılarında zaten BAE var. Bu değerlendirmeden sonra Yemen’de genel bir taarruza geçtiler. BAE sadece üç günde son işgal ettiği yerlerin yanında kontrolündeki toprakların hepsini kaybetti. Yemen yine Husiler ve Suudiler tarafından kontrol edilen iki parçalı bir ülkeye dönüştü.

Bu saldırıyla aynı zaman diliminde Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır destekli Sudan ordusu BAE’nin güdümündeki Hızlı Destek Birliklerine karşı genel taarruz başlattı. Bu taarruzun neticesinde, BAE güçleri, Kızıldeniz’e yani Arabistan’la Mısır’a en uzak bölge olan Darfur dışındaki bölgelerin hepsinden çıkarıldılar. Somali BAE ile yaptığı anlaşmaları iptal etti. Askeri üsleri kapattı. BAE vatandaşlarını sınır dışı etti. 

Gazze’de 2. Aşamaya geçilmesi, İran’a operasyon olmaması, Pakistan-Türkiye-Suudi Arabistan ittifakı ve BAE’nin püskürtülmesi Türkiye’nin de Ortadoğu’nun da lehine. Kan akması üzücü ama taşlar yerine oturuyor.

Bu Yazıyı Paylaş